بهبود کیفیت توده بذرهای گیاه سیاه‏دانه (nigella sativa l.) با تلفیق گوگرد و ترکیبات زیستی در خاک آهکی تحت شرایط تنش خشکی

استفاده از گوگرد در مناطق خشک و نیمه خشک ایران از اهمیت ویژه ای برخوردار است، زیرا بیشتر خاک‏ها آهکی هستند. این پژوهش به صورت کرت‏های خرد شده در قالب بلوک‏های کامل تصادفی با سه تکرار در سال 1401 در مزرعه تحقیقاتی در شهرستان فسا اجرا شد. فاکتور اصلی سه سطح آبیاری پس از 25، 50 و 75 درصد تخلیه رطوبتی خاک و فاکتور فرعی منابع کودی در هشت سطح (100 درصد گوگرد، 50 درصد گوگرد+ تیوباسیلوس، 50 درصد گوگرد+ مایکوریزا ، 50 درصد گوگرد+ تیوباسیلوس+ مایکوریزا، تیوباسیلوس، مایکوریزا ، تیوباسیلوس+ مایکوریزا و شاهد) بود. نتایج نشان داد در آبیاری 75 درصد تخلیه رطوبتی، تلفیق50 درصد گوگرد+ تیوباسیلوس+ مایکوریزا سبب کاهش 23 درصدی پایدری غشای بذر در مقایسه با شاهد شد. در سطح آبیاری 75 درصد تخلیه رطوبتی، تلفیق50 درصد گوگرد+ تیوباسیلوس+ مایکوریزا و تلفیق 50 درصد گوگرد+ مایکوریزا سبب افزایش 31 درصدی فعالیت آلفا آمیلاز آندوسپرم بذر نسبت به شاهد شد. همچنین بیشترین درصد و سرعت جوانه‏زنی در تیمار 50 درصد گوگرد+ مایکوریزا+ تیوباسیلوس مشاهده شد. در آبیاری 75 درصد تخلیه رطوبتی، تلفیق 50 درصد گوگرد+ تیوباسیلوس+ مایکوریزا سبب افزایش 46 درصدی بنیه بذر شد. در مجموع با توجه به تاثیر مثبت تلفیق گوگرد+ تیوباسیلوس+ مایکوریزا در بهبود کیفیت بذرهای تولید شده از گیاه سیاه دانه می‏توان مصرف این ترکیبات را در شرایط تنش خشکی توصیه نمود.

improving the quality of seed populations nigella sativa l. with the combination of sulfur and biological compounds in calcareous soil under drought stress conditions

the use of sulfur (s) is of special interest in arid and semi-arid iran since most soils are calcareous. in order to improve germination, seedling growth, and quality of nigella sativa l. seeds obtained from mother plants grown under drought stress conditions, this investigation was performed in split plots with a completely randomized block design with three replications in research farm fasa city in 2022. the main factor was irrigation after 25, 50 and 75 percent of soil moisture depletion and the subplots were fertilizer in 8 levels including 100 % s, 50% s + thiobacillus, 50% s + mycorrhiza, 50% s+ thiobacillus+ mycorrhiza, thiobacillus, mycorrhiza, thiobacillus+ mycorrhiza and control. the results showed that in irrigation with 75 percent soil moisture depletion, the integration of 50% s+ thiobacillus+ mycorrhiza decreased the seed membrane stability by 23 percent compared to the control. in an irrigation regime with 75 percent moisture depletion, the integration of 50% s+ thiobacillus+ mycorrhiza and 50% s+ mycorrhiza caused a 31 percent increase in amylase activity in seeds endosperm about control. the highest germination percent and rate are also observed in the integration of 50% s+ thiobacillus+ mycorrhiza. moreover in the treatment with 75 percent soil moisture depletion, the 50% s+ thiobacillus+ mycorrhiza increased the seed vigor to 46 percent. with regards to the positive effects of sulfur integration with thiobacillus and mycorrhiza in the improvement of the quality of seeds derived from black cumin under drought stress, the use of these biological compounds should be recommended.