بازسازی مفهوم تهدید امنیتی بر اساس آموزه‌های اسلامی

در مکاتب مختلف امنیتی، تهدیدات بر اساس بنیان‎های معرفتی خاص هر مکتب، تعریف و صورت‎بندی شده‎اند. این ساختاردهی مفهومی، امکان تحلیل عمیق‎تر و ارائه راهکارهای موثرتر برای مقابله با تهدید امنیتی می‌دهد. هدف اصلی این پژوهش بازسازی مفهوم تهدید امنیتی بر اساس آموزه‎های اسلامی است. پرسش این است که چگونه می‌توان با استفاده از آموزه‎های اسلامی، ادبیات تهدیدات امنیتی را بازسازی کرده و یک ساختار نوین و جامع برای تحلیل و مدیریت تهدیدات امنیتی ارائه داد؟ یافته‌های پژوهش بر اساس روش تحلیل مضامین، بیانگر شناسایی 130 شاخص در قالب 10 مولفه: ماهیت تهدید، انواع تهدید، سطوح تهدید، عوامل و منابع تهدید، بازیگران تهدید، آماج تهدید، محیط تهدید، ابزارهای تهدید، شیوه‎های اعمال تهدید و کنترل و مهار تهدید است. درنهایت، این ده مولفه به سه بعد چیستی، چرایی و چگونگی دلالت دارند. نتایج پژوهش حاکی است که ادبیات تهدید در آموزه‎های اسلامی، با تکیه بر ابعاد چیستی، چرایی و چگونگی، چارچوبی جامع و متمایز از مکاتب امنیتی غرب ارائه می‎دهد. این تمایز ریشه در تفاوت‎های بنیادین در هستی‎شناسی، انسان‎شناسی و ارزش‎شناسی اسلامی دارد که درک عمیق‎تر و کاربردی‎تری از تهدیدات را ممکن می‎سازد.

rebuilding the concept of security threat based on islamic teachings

in various schools of thought in security, threats have been defined and conceptualized based on the specific epistemic foundations of each paradigm. this conceptual framing of threats plays a key role in their precise understanding. it also enables deeper analysis and the development of more effective counter-strategies. the primary objective of this research is to reconstruct the concept of security threats based on islamic teachings. the central question is: how can islamic teachings be used to reconstruct the discourse on security threats and offer a new, comprehensive framework for their analysis and management? the method employed in this study is thematic analysis.the findings of the research reveal the identification of 130 indicators categorized into 10 components: the nature of threats, types of threats, levels of threats, factors and sources of threats, threat actors, threat targets, the environment of threats, tools of threats, methods of threat execution, and the control and mitigation of threats. ultimately, these ten components correspond to three dimensions: ontology, causality, and methodology.the results of the study indicate that the discourse on threats in islamic teachings, relying on the dimensions of ontology, causality, and methodology, provides a comprehensive and distinct framework compared to western security paradigms. this distinction arises from fundamental differences in islamic ontology, anthropology, and axiology, offering a deeper and more practical understanding of threats.