>
Fa   |   Ar   |   En
   به کارگیری روش طیف سنجی فلورسانس اشعه ایکس (Wdxrf) در مطالعه سکه های نقره ای ساسانیان  
   
نویسنده حاجی ولیئی مهدی ,سودایی بیتا
منبع پژوهش هاي باستان شناسي ايران - 1394 - دوره : 5 - شماره : 9 - صفحه:163 -174
چکیده    مطالعه‌ی اشیاء باستانی با استفاده از روش‌های غیر مخرب که به نمونه‌های باستانی آسیب نمی‌رساند، امری متداول در دنیای امروزی گردیده است. تکنیک‌هایی نظیر  pixe (تابش اشعه ایکس القا شده توسط پروتون)، xrf (فلورسانس اشعه ایکس)، xrd (پراش اشعه ایکس) برای این منظور به‌کار گرفته شده‌اند. در این پژوهش نیز ترکیب شیمیایی 16 سکه نقره متعلق به شاهان ساسانی هم‌چون: پیروز، بلاش، قباد اول، خسرو اول، هرمز چهارم، خسرو دوم، و اردشیر سوم که در موزه ملی ایران واقع در تهران موجود می‌باشند، با استفاده از فلورسانس اشعه ایکس (xrf) به‌صورت علمی مورد مطالعه قرار گرفته است. در کنار نقره به‌عنوان عنصر اصلی، فلزاتی هم‌چون آهن، طلا و سرب مشاهده شدند. با اطلاعاتی که تاکنون به‌دست آمده است، بعضی عناصر نقش عناصر ردیاب و شاخص را بازی می‌کنند که از روی حضور و یا عدم حضور آن عناصر و هم‌چنین درصد آن‌ها، می‌توان به نتایج مهمی از قبیل اصل بودن و یا تقلبی بودن سکه‌ها رسید. هم‌چنین آنالیز عنصری اشیاء باستانی اطلاعاتی درباره شرایط سیاسی و اقتصادی پادشاهان مورد علاقه فراهم می‌کند. تاثیر جنگ‌های طولانی و شکست یا پیروزی شاهان را می‌توان در کم و زیاد شدن نقره موجود در سکه‌ها دید. در واقع قدرت سیاسی بر قدرت اقتصادی تاثیر می‌گذارد و هم‌چنین قدرت اقتصادی تقویت حکومت و سیاست را به همراه دارد. شاهان آن دوره برای ضرب سکه‌های خود از چه معادنی استفاده می‌کردند؟ سوالی که در این پژوهش سعی شده است تا به آن پاسخ داده شود. برای استحصال نقره از دو نوع معدن سرب به‌نام‌های سروسایت و گالنا استخراج صورت می‌گرفته است. به‌نظر می‌رسد نقره به‌کار رفته در سکه‌های مورد مطالعه در این تحقیق که در ضرابخانه‌های استخر، اردشیرخوره، دارابگرد، رامهرمز، بیشاپور، اکباتان و سیستان ضرب شده‌اند، از معادن سروسایت استخراج شده‌اند.
کلیدواژه فلورسانس اشعه ایکس، ساسانیان، ضرابخانه، عناصر ردیاب، نقره
آدرس دانشگاه بوعلی سینا, گروه فیزیک, ایران, دانشگاه آزاد اسلامی واحد ورامین پیشوا, گروه باستان شناسی, ایران
 
 

Copyright 2015
Islamic World Science Citation Center
All Rights Reserved