>
Fa   |   Ar   |   En
   کارکردهای موسیقی در میادین رزم و لشکرگاه ها  
   
نویسنده حسین قربان مریم ,مهجور فیروز
منبع پژوهش هاي باستان شناسي ايران - 1394 - دوره : 5 - شماره : 8 - صفحه:151 -170
چکیده    موسیقی از دیرباز، هم‌چون ابزاری تاثیرگذار در اجرای نقشه‌های نظامی به‌کار گرفته می‌شد و نوازندگان انواع سازها در آرایش لشکر، جایگاهی مشخص داشتند. این نوازندگان شامل طبالان، شیپور نوازان، تبیره زنان و نوازندگان دیگر سازهای رزمی (آلاتی که اصوات بلند و مهیب تولید می‌کردند) و همین‌طور نوازندگان دَف، بربط و سرودخوانان ‌می‌شدند که جایگاه ایشان، در آرایش لشکر بنابر وظیفه‌ای که بر عهده داشتند، تعیین می‌شد. نوازندگان سازهای پر سروصدا، در میدان‌های رزم و اردوگاه‌های نظامی، پیام‌ها و فرمان‌ها را به گوش سربازان می‌رسانده و یا با نواختن هم‌زمان سازها، وحشت و اضطراب را در دل دشمن به وجود می‌آوردند؛ از طرف دیگر، سرودخوانان و خنیاگران با سپاه همراه می‌شدند تا با نواختن نغمه‌های شاد و خواندن سرودهای ملی، حماسی و دینی قلب سربازان و فرماندهان را قوی سازند و با تقویت روحیه‌ی ایشان، اشتیاق به مبارزه و جان‌فشانی را در رزمندگان افزون کنند. مطالعه‌ی اهدافی که انواع مختلف موسیقی در میادین رزم و لشکرگاه‌ها تامین می‌کرد، کمک برزگی به درک جایگاه موسیقی نزد ملت‌های کهن از جمله ایرانیان می‌کند و در نهایت، شناخت ما را از فرهنگ موسیقی ایران بهبود می‌بخشد. مقاله حاضر سعی دارد، ضمن معرفی انواع موسیقی میادین رزم و لشکرگاه‌ها و اهدافی که هر یک تامین می‌کردِ،ِ یکی از این انواع، یعنی «موسیقی تشجیعی رزمی» را، به‌طور دقیق و همه جانبه مورد بررسی قرار دهد؛ به این‌منظور، ضمن ارائه شواهدی از رواج موسیقی تشجیعی نزد ایرانیان و اعراب از آغاز دوره ساسانی تا حمله‌ی مغول، ویژگی‌های این نوع موسیقی و اهداف آن در رزمگاه‌ها، تحلیل می‌شود. اطلاعات مورد نیاز در این رابطه، با بررسی روشمند متون و منابع نوشتاری قرون چهارم تا نهم هـ.ق.، اعم از نظم و نثر، به‌دست آمده که حاوی اشارات و شواهدی از به‌کار گرفتن موسیقی در رزمگاه‌ها، نزد ایرانیان و اعراب در طول دوران مورد مطالعه است.
کلیدواژه موسیقی ,میدان رزم ,لشکرگاه ,دوره ساسانی ,دوران اسلامی
آدرس دانش آموخته کارشناسی ارشد باستان شناسی دانشگاه, دانش آموخته کارشناسی ارشد باستان شناسی دانشگاه تهران, ایران, دانشگاه تهران, استادیار گروه باستان شناسی دانشگاه تهران, ایران
پست الکترونیکی fmahjour@ut.ac.ir
 
 

Copyright 2015
Islamic World Science Citation Center
All Rights Reserved