>
Fa   |   Ar   |   En
   شرق زاگرس مرکزی در دوره نوسنگی براساس کاوش های باستانشناسی تپه قلاگپ  
   
نویسنده عبداللهی مصطفی ,سرداری زارچی علیرضا
منبع پژوهش هاي باستان شناسي ايران - 1392 - دوره : 3 - شماره : 4 - صفحه:117 -138
چکیده    علی‌رغم پژوهش‌های گسترده‌ای‌که در بخش‌های مختلف نیمه شرقی زاگرس مرکزی انجام گرفته، شواهدی اندک و پراکنده‌ای از دوره نوسنگی و پیش از آن در این بخش به‌دست آمده است. این‌درحالی‌است که استقرارهای این دوره‌ها - نوسنگی، آغازنوسنگی و پیش از آن- در نیمه غربی و بخش‌های جنوبی زاگرس به مراتب بیشتر بوده و با بررسی‌ها و کاوش‌های صورت گرفته، چارچوب منظم گاهنگاری منطقه‌ای کامل‌تری را فراهم ساخته است. کاوش‌های باستان‌شناسی تپه قلاگپ در شهرستان ازنا لرستان در سال 1388، به‌دنبال چهار فصل بررسی و شناسایی شهرستان ازنا، به‌عنوان یکی از دشت‌های مهم شرقی منطقه زاگری مرکزی صورت گرفت. این کاوش‌ها، شواهدی از دوره نوسنگی جدید و مرحله انتقالی به مس‌سنگی قدیم را در گمانه‌های لایه‌نگاری آشکار می‌سازد. مدارک سفالی موجود، سه مرحله نوسنگی و انتقالی مس-سنگی را در یکی از این گمانه‌ها به نام c نشان می‌دهد که شامل شش فاز سکونتی می‌شوند. مرحله اول نوسنگی با عنوان قلاگپ 1 هم‌زمان با افق سراب جدید، مرحله دوم نوسنگی با عنوان قلاگپ 2 هم‌زمان با افق سراب - باغ‌نو و مرحله سوم که انتقالی مس‌سنگی است، با عنوان قلاگپ 3 مطرح شده که بعد از آن وارد مرحله مس‌سنگی قدیم با عنوان قلاگپ 4 می‌شود. علاوه‌بر سفال، مدارک دیگری از دوره نوسنگی از این محوطه به‌دست آمده که شامل سازه‌هایی با عنوان کف سخت سوخته با پلان دایره‌ای هستند و منتسب به فعالیت‌های خانگی و تولید غذا می‌شوند. مواد دیگر مانند: ژتون‌ها، سردوک‌ها، مهره‌ها و قطعات پیکرک نیز یافت شده‌اند. مطالعه مواد تپه قلاگپ نشان ‌می‌دهد که این جوامع با پیشرفت‌های مستقل و اِنزواسازی منطقه‌ای، سبک‌های سفالی منقوش منطقه‌ای گوناگون در دوره نوسنگی شرق زاگرس‌مرکزی به‌طور بومی در برابر تماس‌های روزافزون و فشرده میان‌منطقه‌‌ای توسعه یافته‌اند و درنهایت در مراحل دوره مس-سنگی که با ظهور فرهنگ دالمایی هم‌راه است، یک هم‌گونی فرهنگی در سراسر زاگرس و مناطق همجوار با پیچیده‌تر شدن این جوامع روی می‌دهد.
کلیدواژه شرق زاگرس مرکزی ,تپه قلاگپ ,نوسنگی ,مس سنگی ,دشت ازنا ,لایه نگاری ,Eastern Central Zagros ,Neolithic ,Chalcolithic ,Tappeh Qel? Gap ,Azna Plain ,Chronology
آدرس دانشگاه آزاد اسلامی واحد دزفول, عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد دزفول, ایران, پژوهشکده باستان شناسی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری, ایران
 
 

Copyright 2015
Islamic World Science Citation Center
All Rights Reserved