بازتاب فرهنگ بومی و معماری غربی در فرم و ساختار خانه‌های تاریخی (نمونۀ موردی: خانه‌های قاجاری کرمانشاه)

خانه به‌دلیل ماهیت کارکردی خود همواره موردتوجه پژوهشگران بوده و برخی آن را مهم‌ترین بنای ساخته شده برای انسان می‌دانند. خانه بیانگر هویت، ارزش‌ها و عقاید فرهنگی یک جامعه بوده و امنیت، نیازهای عملکردی و انتظارات خانواده را برآورده می‌سازد؛ لذا بررسی و تعمق در سیر تحولات معماری خانه، می‌تواند باعث شناخت بهتر از فرهنگ و معماری گذشته گردد. باتوجه‌به عدم مطالعات کافی درخصوص خانه‌های سنتی کرمانشاه، تاکنون آن‌گونه که باید، به ارزش‌های معنایی، ویژگی‌های عملکردی و ریشه‌های فرهنگی این خانه‌ها پرداخته نشده است؛ درصورتی‌که شناخت آن‌ها می‌تواند در بازتعریف یک معماری اصیل، به‌روز و در امتداد معماری ارزشمند گذشته موثر باشد. این پژوهش با هدف شناخت اثرات فرهنگ بومی، مدرنیزاسیون و معماری غربی بر فرم و ساختار خانه‌های قاجاری کرمانشاه تدوین شده است. پژوهش حاضر از نوع کمی-کیفی و روش پژوهش از نوع توصیفی-تحلیلی بوده است. جامعۀ آماری پژوهش، مطالعۀ 10مورد از خانه‌های قاجاری کرمانشاه و جامعۀ آماری خبرگان نیز شامل 18نفر از اساتید دانشگاه و خبرگان معماری بوده که به شیوۀ هدفمند و با اشباع نظری 11نفر انتخاب شده‌اند. ابزار پژوهش حاضر مصاحبه و استفاده از پرسش‌نامه‌های دلفی بوده و شیوۀ تجزیه‌وتحلیل از نوع تحلیل مضمون و روش ahp فازی است. مدل نهایی شبکۀ مضامین مشتمل‌بر 14مضمون پایه است که در قالب 3مضمون فراگیر (ویژگی‌های مشترک، فرهنگ بومی و معماری غربی) نمایش داده شده است. نتایج تحقیق بیانگر آن است که مقولۀ فرهنگ بومی، ازطریق مولفه‌های مختلفی ازجمله: بهره‌گیری از اصول معماری ایرانی، استفاده از سبک فرنگی یا اروپایی و مقولۀ مدرنیزاسیون و معماری غربی ازطریق مضامینی چون: خانه‌های برون‌گرا و راه‌پله‌محور، محوطه‌سازی انگلیسی و فرانسوی با سطوح وسیع چمن‌کاری، ستون و سرستون‌های فرنگی، کاشی خشتی و هفت‌رنگ، آجرکاری تزئینی و پیشانی شاخص بنا به تقلید از غرب، در شکل‌گیری خانه‌های قاجاری کرمانشاه موثر بوده‌اند.    

reflection of native culture and western architecture in the form and structure of historical houses (case study: qajar houses of kermanshah)

the study of houses has captivated researchers, primarily due to their functional significance, with many regarding them as the most crucial structures constructed for human habitation. houses serve as a reflection of societal identity, values, and cultural beliefs, while also fulfilling thesecurity and practical needs of families. consequently, an exploration ofthe evolution of residential architecture can enhance our comprehension ofhistorical culture and architectural practices. however, there exists a notabledeficiency in research concerning the traditional houses of kermanshah,resulting in an inadequate examination of their semantic values, functionalattributes, and cultural origins. understanding these elements could facilitatethe redefinition of contemporary architecture that honors the esteemedarchitectural heritage of the past. this research aims to investigate theinfluences of local culture, modernization, and western architectural styleson the design and structure of qajar houses in kermanshah. the presentstudy employs a mixed-methods approach, integrating both quantitative andqualitative research methods, with a descriptive framework. the statisticalpopulation encompasses an examination of ten qajar houses located inkermanshah, alongside a targeted selection of 18 experts in architectureand cultural heritage. from this group, a theoretical saturation was achievedwith 11 individuals. data collection was facilitated through interviews andthe application of delphi questionnaires, while the analysis was conductedusing thematic analysis and the fuzzy analytic hierarchy process (ahp).the resulting thematic network model comprises 14 fundamental themes,organized into three overarching categories. the findings of the studyindicate that the interplay of native culture, modernization, and westernarchitectural influences significantly shaped the design of qajar housesin kermanshah. this influence is manifested through various elements,such as the incorporation of traditional iranian principles, the adoptionof french or european styles, the design of extroverted and staircaseorientedresidences, as well as the implementation of english and frenchlandscaping characterized by expansive lawns. additionally, features suchas french columns and capitals, clay tiles, haftrang, decorative brickwork,and prominent facades that mimic western aesthetics have played a crucialrole in this architectural evolution.