>
Fa   |   Ar   |   En
   مطالعه و بررسی منشاء و ساختار سفال های اشکانی (کلینکی) در منطقه‌ی زاگرس مرکزی بر اساس شیوه های آزمایشگاهی (Xrf.Edx.Xrd.Ft-Ir)  
   
نویسنده شهیدی همدانی حسام الدین ,میرفتاح علی اصغر ,ژاله بابک
منبع پژوهش هاي باستان شناسي ايران - 1397 - دوره : 8 - شماره : 17 - صفحه:125 -140
چکیده    سفال کلینکی نوعی خلاقیت و نوآوری بومی و محلی اشکانیان در منطقه‌ی غرب ایران است که در دوران  میانه (از حدود 150 ق.م. تا پایان سده‌ی اول ق.م.) ظهور کرد و به مرور زمان به مناطق دیگر گسترش یافت. در این مقاله به کمک  پژوهش‌های میدانی و مطالعات کتابخانه‌ای و هم‌چنین بررسی برخی از مخازن میراث‌فرهنگی استان‌های کرمانشاه، ایلام، لرستان، همدان، کردستان و زنجان با مطالعه‌ی بیش از دویست تکه سفال کلینکی به‌دست آمده از سی‌وشش محوطه‌ی اشکانی، سی‌وشش تکه سفال که دارای شرایط مطلوب جهت آزمایش‌های مورد نظر با حوزه‌ی ‌پراکنش مناسب در حوزه‌ی فرهنگی زاگرس‌مرکزی بود، انتخاب گردید. نیاز به پژوهشی جامع در این بخش و استفاده از جامعه‌ی آماری گسترده، از داشته‌های موجود، جهت جمع‌بندی و بسط موضوع مورد بحث و هم‌چنین جواب به سوالات و فرضیات باستان‌شناسی از قبیل این‌که آیا سفال‌های کلینکی دارای منشا یکسانی از جهت جنس و پردازش‌اند؟ و آیا تکنولوژی تولید (فن‌شناسی) این‌گونه سفال، در همه‌ی مناطق یافت‌شده به یک صورت است؟ لازم و ضروری به‌نظر می‌رسد. از این‌رو، سعی گردیده در این تحقیق با انجام بررسی‌های، آزمایشگاهی و تجزیه عنصری این سفال‌ها به شیوه‌های آزمایشگاهی (ft-ir, xrf, xrd, edx) برای استخراج اطلاعات جدید و مدارک قابل تفسیر، استفاده گردد. از تمامی آزمایش‌های صورت‌گرفته به این نتیجه می‌رسیم که تکنولوژی تولید سفال کلینکی در منطقه یکسان بوده و اختلاف جزئی مربوط به‌شرایط کوره و مواد خام تولیدی است. دمای پخت سفال‌ها مناسب بوده و پیش‌بینی می‌شود که در حدود 900درجه سانتی‌گراد به بالا و در محیط احیاء صورت گرفته باشد. خاک مورد استفاده در ساخت سفال، مرغوب بوده و با توجه به فراوانی سنگ‌های آذرین نفوذی و دگرگونی در گستره‌ی جغرافیایی مورد مطالعه، و بررسی کانی‌های رُسی، قسمت عمده‌ی منشا خاک استفاده شده در سفال‌های کلینکی از زون سنندجسیرجان تشخیص داده شد.
کلیدواژه سفال کلینکی، زاگرس مرکزی، Ftir؛ Xrf؛ Xrd؛ Edx
آدرس دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران, ایران, مرکز آموزش عالی میراث فرهنگی, ایران, دانشگاه بوعلی سینا, گروه فیزیک, ایران
 
 

Copyright 2015
Islamic World Science Citation Center
All Rights Reserved