نگرانی از تصویر بدنی در بیماران مبتلا به پسوریازیس: مقایسه دو رویکرد درمانی کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی با و بدون تحریک الکتریکی فراجمجمه‌ای

مقدمه: نگرانی از تصویر بدنی در بیماران مبتلا به پسوریازیس می تواند منجر به مشکلات روانی و اجتماعی شود. لذا پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی با و بدون تحریک الکتریکی فراجمجمه ای بر نگرانی از تصویر بدنی در بیماران مبتلا به پسوریازیس انجام گرفت. روش کار: روش تحقیق در این پژوهش نیمه آزمایشی از نوع پیش آزمون- پس آزمون بسط یافته با گروه کنترل به همراه مرحله پیگیری یک ماهه بود. جامعه آماری شامل تمامی بیماران با تشخیص پسوریازیس مراجعه کننده به متخصصان درماتولوژی شهر تهران در سال 1403 بود. از بین  آنها تعداد 45 بیمار مبتلا به پسوریازیس بر اساس ملاک های ورود و خروج و به شیوه نمونه گیری در دسترس گزینش شده و به صورت تصادفی در سه گروه (15 نفری) کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی، کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی با تحریک الکتریکی فراجمجمه ای و گروه کنترل گمارده شدند. گروه آزمایشی اول تحت آموزش کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی در 8 جلسه 90 دقیقه‌ای قرار گرفتند؛ گروه آزمایشی دوم کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی با تحریک الکتریکی فراجمجمه ای را در 8 جلسه 90 دقیقه‌ای آموزش دیدند؛ و گروه کنترل در فهرست انتظار بودند. ابزار پژوهش شامل پرسشنامه نگرانی تصویر بدنی بود. داده ها با استفاده از روش تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر (طرح آمیخته) و آزمون تعقیبی بن فرنی در نرم افزار spss23 تجزیه و تحلیل شدند.  یافته ها: نتایج نشان داد بین گروه های آزمایش و گروه کنترل تفاوت معنی دار وجود داشت؛ و هر دو مداخله کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی با و بدون تحریک الکتریکی فراجمجمه ای باعث کاهش نگرانی از تصویر بدنی در بیماران مبتلا به پسوریازیس شده و تاثیر این مداخلات درمانی در مرحله پیگیری نیز پایدار بوده است (p <0.05). همچنین، نتایج آزمون تعقیبی بن فرنی حاکی از آن بود که تاثیر آموزش مداخله کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی با تحریک الکتریکی فراجمجمه ای بر متغیر نگرانی از تصویر بدنی بیشتر از مداخله کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی بدون تحریک الکتریکی فراجمجمه ای بود (p <0.05).  نتیجه گیری: با توجه به یافته های پژوهش می توان نتیجه گرفت که مداخلات کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی با و بدون تحریک الکتریکی فراجمجمه ای می توانند برای بهبود نگرانی از تصویر بدنی بیماران مبتلا به پسوریازیس کارآمد باشند؛ و توصیه می گردد که درمانگران و مشاوران در راستای بهبود نگرانی از تصویر بدنی بیماران مبتلا در کنار سایر مداخلات درمانی از این درمان ها استفاده کنند.                

body image concern in patients with psoriasis: comparison of two mindfulness based stress reduction (mbsr) with and without transcranial direct-current stimulation (tdcs) treatment approaches

introduction: the body image concern in patients with psoriasis can lead to psychological and social problems. therefore, the present study aimed comparison of the effectiveness of mindfulness based stress reduction with and without transcranial direct-current stimulation therapy on body image concern in patients with psoriasis.  methods: the research method in this study was semi–experimental design and pre-test, post-test, and one-month follow-up with experimental groups and a control group. the statistical population included all patients who were diagnosed with psoriasis by referring to dermatologists in tehran in 2024. among them, 45 patients with psoriasis were selected based on the entry and exit criteria and by accessible sampling and randomly were assigned to 3 groups (15 people) of mindfulness based stress reduction, mindfulness based stress reduction with transcranial direct-current stimulation, and the control group. the first experimental group received the mindfulness based stress reduction training in 8 sessions of 90 minutes, the second experimental group received the mindfulness based stress reduction with transcranial direct-current stimulation therapy in 8 sessions of 90 minutes and the control group was in the waiting list. the research instrument included the body image concern inventory (bici). the obtained data were analyzed using repeated measure of variance analysis (mixed design) and bonferroni post hoc test with spss. 23.       results: the findings showed that there was a significant difference between the experimental groups and control group; both mindfulness based stress reduction with and without transcranial direct-current stimulation reduced body image concern in patients with psoriasis and the effect of these therapeutic interventions in the follow-up phase has been stable (p <0.05). also, the results of bonferroni post hoc test showed that the effectiveness of mindfulness based stress reduction with transcranial direct-current stimulation training intervention on body image concern was higher than mindfulness based stress reduction training intervention (p <0.05).   conclusions: according to the research findings, it can be concluded that mindfulness based stress reduction with and without transcranial direct-current stimulation therapy interventions can be effective in improving body image concern of patients with psoriasis; it is recommended that therapists and counselors use these therapies for improving the body image concern of patients with psoriasis.