اثربخشی توانبخشی شناختی بر استدلال ادراکی، سرعت پردازش، حافظه کاری دیداری و شنیداری کودکان مبتلا به اختلال نقص توجه و بیش فعالی

مقدمه: اختلال نقص توجه و بیش فعالی (adhd) می‌تواند تاثیرات منفی بر استدلال ادراکی، سرعت پردازش و حافظه‌ی کاری در کودکان داشته باشد. توانبخشی شناختی به ‌عنوان یک مداخله‌ی بالقوه برای بهبود این عملکردهای شناختی مورد توجه قرار گرفته است. پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر توانبخشی شناختی بر استدلال ادراکی، سرعت پردازش و حافظه‌ی کاری دیداری و شنیداری در کودکان مبتلا به adhd انجام شد.روش کار: این پژوهش از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون- پس آزمون و پیگیری بود. جامعه‌ی آماری پژوهش حاضر، کودکان دچار اختلال نقص توجه و بیش فعالی 8 تا 12 ساله شهر ارومیه در سال تحصیلی 1402-1403 بودند که از این میان 30 کودک با روش نمونه گیری هدفمند و با توجه به ملاک های ورود و خروج انتخاب شدند و به طور تصادفی به گروه های آزمایش و گواه (هر کدام 15 کودک) تخصیص یافتند. شرکت کنندگان قبل و بعد از مداخله ی توانبخشی شناختی و در مرحله ی پیگیری، ویرایش چهارم آزمون هوش وکسلر کودکان (wisc-iv) و آزمون ان-بک حافظه کاری (n-back) را تکمیل کردند. برنامه توانبخشی شناختی کاپیتان لاگ در 20 جلسۀ 45 دقیقه‌ای طی 2 ماه برای گروه آزمایش اجرا شد. تحلیل داده ها با استفاده از تحلیل واریانس مختلط از طریق نرم افزار spss-25 انجام شد.یافته ها: نتایج نشان داد که توانبخشی شناختی به‌طور معناداری موجب بهبود استدلال ادراکی، افزایش سرعت پردازش و تقویت حافظه‌ی کاری دیداری و شنیداری در گروه تجربی نسبت به گروه کنترل شد (0.01>p)، و این اثرات در مرحله پیگیری پایدار بود  (0.01>p).نتیجه گیری: نتایج پژوهش حاضر حاکی از تاثیر مثبت توانبخشی شناختی در بهبود عملکردهای شناختی کودکان مبتلا به adhd است. بنابراین، متخصصان بالینی و روان‌درمانگران می‌توانند از این مداخله برای درمان موثر مشکلات شناختی در این گروه سنی استفاده کنند. 

the effectiveness of cognitive rehabilitation on perceptual reasoning, processing speed, visual and auditory working memory in children with attention deficit hyperactivity disorder

introduction: attention-deficit hyperactivity disorder (adhd) can negatively impact perceptual reasoning, processing speed, and working memory in children. cognitive rehabilitation has emerged as a potential intervention for improving these cognitive functions. this study aimed to investigate the effect of cognitive rehabilitation on perceptual reasoning, processing speed, and visual and auditory working memory in children with adhd.methods: this research was semi-experimental with a pre-test-post-test and follow-up design. the study population included children aged 8 to 12 years diagnosed with adhd in urmia during the 2023-2024 academic year. from this population, 30 children were selected using a purposive sampling method based on inclusion and exclusion criteria and were randomly assigned to experimental and control groups (15 children each). participants completed the fourth edition of the wechsler intelligence scale for children (wisc-iv) and the n-back working memory test before and after the cognitive rehabilitation intervention and at the follow-up stage. the captain’s log cognitive rehabilitation program was implemented for the experimental group in 20 sessions of 45 minutes each over 2 months. data were analyzed using mixed analysis of variance via spss-25 software.results: results indicated that the cognitive rehabilitation program significantly improved perceptual reasoning, increased processing speed, and strengthened visual and auditory working memory in the experimental group compared to the control group (p<0.01), and these effects were stable during the follow-up phase (p<0.01).conclusions: the findings of the present study indicate a high effectiveness of cognitive rehabilitation in enhancing cognitive functions in children with adhd. therefore, clinical specialists and psychotherapists can utilize this intervention to effectively treat cognitive issues in this age group..