تحلیل راهبردی سیاست جنایی ایران در فرآیند واپایش مجرمان حرفه‌ای سابقه‌دار

زمینه و هدف: یکی از دغدغه‌های محوری سیاست جنایی ایران، مسئله تداوم بزهکاری در مجرمان حرفه‌ای سابقه‌دار است. این پژوهش با هدف تحلیل سیاست جنایی ایران در فرآیند کنترل مجرمان حرفه‌ای سابقه‌دار با به‌کارگیری روش swot انجام شده است.روش: این مطالعه به‌صورت کاربردی و با رویکرد آمیخته (کیفی-کمی) اجرا شد. در بخش کیفی، جامعه آماری شامل 20 نفر از اساتید دانشگاهی و نخبگان تجربی پلیس (با حداقل 15 سال سابقه و تحصیلات تکمیلی) بود که به روش هدفمند انتخاب شدند. داده‌های این بخش از طریق مصاحبه نیمه‌ساختاریافته گردآوری و مولفه‌های اولیه استخراج شد. در بخش کمی، 217 نفر از کارآگاهیاران اطلاعات جنایی، افسران تجسس، و کارکنان پلیس آگاهی و پیشگیری بر اساس جدول مورگان و به شیوه نمونه‌گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. ابزار پژوهش، پرسشنامه محقق‌ساخت بود که روایی آن از طریق روایی صوری، محتوایی و سازه تایید شد و پایایی آن با آلفای کرونباخ و ترکیبی (0.72 تا 0.85) سنجیده شد. داده‌ها با نرم‌افزار smart pls  (نسخه 3) تحلیل و نقاط قوت، ضعف، فرصت و تهدید سیاست جنایی ایران شناسایی شد. سپس، این عوامل در نرم‌افزار expert choice  و با استفاده از فرآیند تحلیل سلسله‌مراتبی (ahp)  رتبه‌بندی گردید.یافته‌ها: در مجموع، 5 عامل قوت، 6 عامل ضعف، 8 عامل تهدید و 7 عامل فرصت تایید شد. در میان عوامل داخلی، دسته‌بندی مجرمان با تاکید بر معیارهای قضایی-پلیسی (مانند ماهیت و کیفیت ارتکاب جرم، حالات روحی-روانی و تعداد سوابق) و در میان عوامل خارجی، فقدان برنامه عملیاتی مدون برای شناسایی، دسته‌بندی و کنترل مجرمان حرفه‌ای سابقه‌دار به‌عنوان اولویت‌دارترین شاخص‌ها شناسایی شدند.نتیجه‌گیری: یافته‌ها حاکی از وضعیت نامطلوب و پرخطر سیاست جنایی فعلی و ضرورت تدوین سیاست جنایی نوین برای مقابله با تداوم بزهکاری در این گروه از مجرمان است.

strategic evaluation of iran's criminal policy in managing professional recidivists

background and objective: one of the central concerns of iran's criminal policy is the issue of recidivism among professional repeat offenders. this study aims to analyze iran's criminal policy in controlling professional repeat offenders using the swot method.methods: this applied research employed a mixed-methods approach (qualitative-quantitative). in the qualitative phase, the statistical population consisted of 20 academic scholars and experienced police experts (with at least 15 years of experience and postgraduate degrees), selected through purposive sampling. data were collected via semi-structured interviews, and preliminary components were extracted. in the quantitative phase, 217 participants—including criminal investigation assistants, detective officers, and crime prevention personnel—were selected through simple random sampling based on morgan's table. the research tool was a researcher-made questionnaire, validated through face, content, and construct validity, with reliability confirmed by cronbach's alpha (0.72–0.85) and composite reliability. data were analyzed using smart pls (v3) to identify the strengths, weaknesses, opportunities, and threats (swot) of iran's criminal policy. these factors were then ranked using the analytic hierarchy process (ahp) in expert choice software.findings: in total, 5 strengths, 6 weaknesses, 8 threats, and 7 opportunities were confirmed. among internal factors, categorizing offenders based on judicial-police criteria (e.g., nature/severity of crimes, psychological states, and criminal records) was prioritized. among external factors, the lack of a structured operational plan for identifying, categorizing, and controlling professional repeat offenders emerged as the most critical indicator.conclusion: the findings highlight the current criminal policy's inadequacy and high-risk status, underscoring the need for a new criminal policy to address recidivism in this offender group.