بررسی مبانی مسئولیت مدنی ناشی از خسارت فناوری زیستی از منظر اصول اخلاق زیستی

زمینه و هدف: روش‌های جدید در درمان بیماری‌های صعب‌العلاج مانند سرطان، تالاسمی، پارکینسون، تولید هورمون رشد بیانگر میزان فرصت‌های به وجود آمده برای بهره‌گیری از فناوری زیستی است اما فناوری زیستی با چالش‌هایی مانند مسئولیت مدنی و جبران خسارت نیز مواجه شده است. بر همین اساس، هدف مقاله حاضر، بررسی مسئولیت مدنی ناشی از خسارت فناوری زیستی از منظر اصول اخلاق زیستی است.روش: این مقاله به روش توصیفی- تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای به انجام رسیده است.ملاحظات اخلاقی: در تمام مراحل نگارش پژوهش حاضر، اصالت متون، صداقت و امانتداری رعایت شده است یافته‌ها: براساس اصول مهم اخلاق زیستی مانند اصل عدم ضرررسانی و همچنین اصل سودمندی، فناوری زیستی لازم است هم موجب ضرر نشود و هم سودمند باشد. در صورت ورود ضرر ناشی از فناوری زیستی، لازم است جبران خسارت شود. اما در حقوق ایران مبنای نظام مسولیت بر پایه تقصیر بوده و مشکل بزرگی که در زمینة جبران خسارت وارده به زیان‌دیده در چنین نظامی وجود دارد در سختی اثبات تقصیر، توسط زیان دیده است که درنتیجه آن نیز خسارت وی جبران نشده باقی می‌ماند. لذا به نظر می‌رسد نظریه مسئولیت محض در این خصوص کارآمد است.نتیجه‌گیری: قانون مسولیت مدنی، پاسخگوی نیازهای جامعه امروز نیست و لازم است که رویکرد قانون‌گذار در مسئولیت مدنی ناشی از خسارت فناوری زیستی با تکیه بر اصول اخلاق زیستی به سمت مسئولیت محض سوق پیدا کند.

civil liability resulting from biotechnological damage from the perspective of bioethical principles

background and aim: new methods in the treatment of incurable diseases such as cancer, thalassemia, parkinson’s disease, and growth hormone production indicate the extent of opportunitiescreated for utilizing biotechnology. however, biotechnology has also faced challenges such as civil liability and compensation for damages. accordingly, the present article aims to examine civilliability arising from biotechnology-related damages from the perspective of bioethical principles.methods: this article has been conducted using a descriptive-analytical method and based on librarysources.ethical considerations: in all stages of writing the present research, the originality of the texts,honesty and trustworthiness have been observed.results: based on fundamental principles of bioethics, such as the principle of non-maleficence andthe principle of beneficence, biotechnology must both avoid causing harm and provide benefits. incases where harm arises from biotechnology, compensation for damages is necessary. however, iniranian law, the liability system is based on fault, and a major issue in compensating the injured partywithin such a system lies in the difficulty of proving fault by the victim, which consequently leads touncompensated damages. therefore, it seems that the strict liability theory is more effective in thisregard.conclusion: the civil liability law does not meet the needs of today's society, and it is necessaryfor the legislator's approach to civil liability arising from damages caused by biotechnology to shifttoward strict liability, based on bioethical principles.