جامعه‌شناسی زیست‌بوم کرونا و کارکردهای مناسب و نامناسب آن در آموزش و پرورش ایران

زمینه و هدف: با شیوع ویروس کرونا، نظام آموزشی ایران، همچون بسیاری از کشورهای دیگر، با چالش‌ها و فرصت‌های عدیده‌ای مواجه گردید. این مقاله ابعاد جامعه‌شناختی زیست‌بوم کرونا و کارکردهای مناسب و نامناسب آن در نظام آموزش و پرورش ایران را مورد مطالعه قرار داده است.روش: پژوهش به روش آمیخته متوالی به انجام رسیده است. جامعه آماری پژوهش شامل مدیران کلان، میانی و مدرسه‌ای، معلمان، دانشجویان دانشگاه فرهنگیان و دانش‌آموزان می‌شود که مطالعه روی 1229 نفر به عنوان حجم نمونه به انجام رسیده است. حجم نمونه با استفاده از جدول کهن و مورگان مشخص شد. شیوه نمونه‌گیری به شکل ترکیبی از نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای و سهمیه‌بندی نامتناسب به انجام رسیده است. ابزار جمع‌آوری اطلاعات و یافته‌های تحقیق به دو طریق مشاهده مشارکتی و تجارب زیسته و نیز دو پرسشنامه محقق ساخته اول شامل 85 سوال برای مدیران و معلمان و 65 سوال برای دانش‌آموزان که عمدتاً به شکل طیف لیکرت می‌باشد، برگزیده شد. روایی پرسشنامه از طریق pre test، روایی صوری و محتوایی و اعتبار آن از طریق توافق داوران سنجش شده است. یافته‌های تحقیق از طریق نرم‌افزار spss و با روش‌های آمار توصیفی و استنباطی و آزمون‌های t test، تحلیل واریانس، tuky lsd، ata آزمون x2، فی گرامر و ضریب همبستگی اسپیرمن، تی بی و تی سی کندال و آزمون کراسکال والیس h مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است.ملاحظات اخلاقی: در تدوین مقاله، اصول اخلاقی به ویژه امانتداری در استناد به متون، حفظ اصالت مقاله و کسب رضایت آگاهانه از شرکت‌کنندگان، رعایت شده است.یافته‌ها: نتایج تحقیق مبین آن است که شرایط آموزش و پرورش در زیست‌بوم کرونا وضعیتی است که از آن به جامعه طوفانی و لحظه‌ای تعبیر می‌شود و دارای کارکردهای نامناسب در ابعاد آموزش، عدالت و سلامت و البته دارای کارکردهای پنهان مناسب مانند افزایش توان فناوری، ارتباطات و مشارکت می‌باشد.نتیجه‌گیری: زیست‌بوم کرونا تحولات عمده‌ای در نظام آموزش و پرورش ایران را به همراه داشته است. این تغییرات علاوه بر ایجاد چالش‌هایی در ابعاد آموزش، عدالت و سلامت، فرصت‌هایی برای افزایش توان فناوری، بهبود ارتباطات و افزایش مشارکت را نیز فراهم کرده است. در دوران پساکرونا، برای بهره‌گیری از فرصت‌ها و آمادگی برای بحران‌ها، لازم است به تدریج زیرساخت‌های فناوری آموزشی ارتقا یابد و برنامه‌های جامع‌تری برای آموزش عادلانه و فراگیر تدوین شود.

sociology of the corona ecosystem and its appropriate and inappropriate functions in iran's education system

background and aim: with the outbreak of the coronavirus, iran's educational system, like many othercountries, faced numerous challenges and opportunities. this article studies the sociological dimensions of thecorona ecosystem and its appropriate and inappropriate functions in iran's education system.methods: the research was conducted using a sequential mixed method. the statistical population includedsenior, middle and school-level managers, teachers, farhangian university students and school students, with asample size of 1229 determined using the krejcie and morgan table. the sampling method was a combinationof cluster random sampling and disproportionate quota sampling. data collection tools included participatoryobservation and lived experiences, as well as two researcher-made questionnaires: the first with 85 questionsfor managers and teachers and 65 questions for students, primarily using the likert scale. the validity of thequestionnaires was assessed through pre-test, face and content validity and reliability was measured by judgeagreement. the research findings were analyzed through spss software and with descriptive and inferentialstatistics methods and t test, analysis of variance, tuky lsd, ata x2 test, phi grammar and spearmancorrelation coefficient, tb and tc kendall and kruskal wallis h test.ethical considerations: the ethical principles, especially honesty in citing texts, maintaining the originality ofthe article and obtaining informed consent from participants, were observed in the preparation of this article.results: the research results indicate that the conditions of education in the corona ecosystem can bedescribed as a turbulent and instantaneous society, with inappropriate functions in the dimensions of education,justice and health and appropriate latent functions such as increased technological capabilities, improvedcommunications and enhanced participation.conclusion: the corona ecosystem has brought significant changes to iran's education system. these changeshave created challenges in the dimensions of education, justice and health, but also provided opportunities toenhance technological capabilities, improve communications and increase participation. in the post-corona era,to leverage these opportunities and prepare for crises, it is necessary to gradually upgrade educationaltechnology infrastructure and develop more comprehensive programs for equitable and inclusive education.