شناسایی ترکیبات تشکیل دهنده اسانس گیاه دارویی زوفایی (thymbra spicata l.) در استان لرستان

گونه زوفایی (thymbra spicata l.)، گیاهی بوته‌ای متعلق به خانواده lamiaceae، با نام محلی جاتنه است که تا کنون رویش آن در استان لرستان گزارش نشده است. این گونه در محدوده کوه‌های تنگ داراب ریکا و ضرونی شهرستان کوهدشت پراکنش دارد. زوفایی از دیرباز به‌عنوان ادویه و در طب سنتی برای درمان ناراحتی‌های دستگاه تنفس و گوارش مصرف داشته است. این گونه گیاهی بواسطه وجود مواد موثره قوی، دارای خاصیت ضد میکروبی و ضد قارچی است. نمونه‌ها از رویشگاه طبیعی جمع‌آوری و پس از شناسایی و تایید، جهت تهیه اسانس در دمای محیط خشک شدند. از روش تقطیر با آب برای استخراج اسانس و برای تجزیه ترکیبات شیمیایی، از گاز کروماتوگرافی متصل به طیف‌سنج جرمی (gc/ms)، استفاده شد. بر اساس نتایج تجزیه اسانس زوفایی، 25 ترکیب شناسایی شد که 97.04 درصد حجم کل اسانس را تشکیل می‌دادند. عمده‌ترین ترکیبات شناسایی شده در اسانس زوفایی شامل کارواکرول (65.88 درصد)، گاما ترپینن (9.71 درصد)، پارا سیمن (7.82 درصد)، کاریوفیلن (2.51 درصد)، میرسن (2.09 درصد)، آلفا ترپینن (2.04 درصد) بود. ترکیبات فنولی به عنوان ضد میکروب، ضد قارچ، آنتی اکسیدان و در کاهش التهابات نقش دارند. وجود کارواکرول بالا در اسانس t. spicata، به عنوان یک ترکیب فنولی، کاربردهای سنتی گونه دارویی جاتنه را تایید می‌کند و این گونه دارویی می‌تواند به‌عنوان منبع تولید کارواکرول مطرح شود.

essential oil composition of thymbra spicata l. in lorestan province

zofai (thymbra spicata l.) is a shrub plant belonging to the lamiaceae family, with the local name jaatenah, which has not been reported to grow in lorestan province. this species is distributed in the range mountains of darab rika and zaruni of kouhdasht city. zofai has long been used as a spice in traditional medicine to treat respiratory and gastrointestinal problems. this plant species has strong antimicrobial and antifungal properties due to its strong active ingredients. the samples were collected from the natural habitat and after identification and approval, they were dried at room temperature to provide essential oil. the water distillation method was used to extract the essential oil and ,and the chemical compounds of essential oil were characterized using gas chromatography–mass spectrometry (gc ms). according to the results of zofai essential oil analysis, 25 compounds were identified that made up 97.04% of the total volume of essential oil. the major compounds identified in the essential oil of zofai include carvacrol (65.88%), γ terpinene (9.71%), p cymene (7.82%), caryophyllene (2.51%), myrcene (2.09%) , α terpinene (2.04%). phenolic compounds act as antimicrobials, antifungals, antioxidants and reduce inflammation. the presence of high carvacrol in the essential oil of t. spicata, as a phenolic compound, confirms the traditional uses of the t. spicata medicinal species and this medicinal plant can be considered as a source of carvacrol production.