جایگاه معلم در نظریه‌ پیچیدگی و اسلام با تاکید بر تربیت سیاسی

معلم زیر بنای پایداری اجتماعی- سیاسی در جوامع انسانی است. اجتماعی پایدار است که در آن عدالت اجتماعی درتوزیع خدمات، خصوصاً آموزش برقرار بوده و سیستم آموزشی توانمند برای انتقال آگاهی درباره پایداری اجتماعی از نسلی به نسل دیگر وجود داشته باشد. عامل انتقال این آگاهی در سیستم آموزشی پیچیده معلم می‌باشد که در این سیستم آموزشی خود معلم نیز عنصری پیچیده است. لذا پیچیدگی با پذیرش خودسازمان، بر خودآگاه دانستن معلمان تاکید می‌نماید. از منظر در همه‌ مکاتب فلسفی و ادیان آسمانی، خصوصاً اسلام، تعلیم و تربیت که عامل اصلی تحقق آن معلم می‌باشد امری تقدیس شده قلمداد گردیده است، بر این اساس اهداف پژوهش حاضر عبارتند از: 1- تبیین ویژگی‌های معلم کارآمد از منظر نظریه پیچیدگی؛ 2- تبیین برخی ویژگی‌های معلم خیر و جایگاه آن از منظر اسلام؛ 3- تبیین نقش معلم کارآمد و معلم خیر در تربیت سیاسی و تحولات اجتماعی؛ 4- تبیین ماهیت تربیت سیاسی. این تحقیق از نوع تحقیقات تطبیقی بوده و از طرفی در زمره تحقیقات کیفی قرار دارد. نتایج نشان داد، ویژگی‌های معلم کارآمد ار منظر پیچیدگی عبارتند از: معناساز همراه، آموزش با فرایند تکراری، انجام نقد انجام و نیازمند اشراف به نظریه‌های روزآمد بودن و... . ویژگی‌های معلم خیر از منظر اسلام عبارتند از: رعایت تعادل و اندازه در یادگیری، خردمند، دیندار، مهذب و مهربان، معتقد به آموزش مشارکتی با مباحثه، مشورت مداوم، و... . وجوه اشتراک بین دو دیدگاه در ویژگی‌های معلم نیز عبارتند از: علاقه‌مند بودن به حرفه معلمی، نظارت داشتن بر رعایت آداب تحصیل، تدریس با شیوه حل مسئله در پیچیدگی، عشق به آموزش، راهنما و ناظر بر یادگیری و مسئله‌محور بودن در فکر و عمل از منظر اسلام. وجوه افتراق بین دو دیدگاه در خصوصیات معلم در اسلام عبارتند از: داشتن نیّت خدایی در عمل، متواضع بودن، برخورداری از محوریت تامّ در تدریس. وجوه افتراق بین دو دیدگاه در خصوصیات معلم کارآمد در پیچیدگی عبارتند از: ایفای نقش محوری در تعلیم بدون تحکّم و برتری، درک پیچیدگی شخصیت دانش‌آموزان و توجه به شیوه‌های متنوع یادگیری.

the status of the teacher in complexity theory and islam with an emphasis on political education

the teacher is the foundation of socio-political sustainability in human societies. a society is sustainable when social justice in the distribution of services—especially education—is established, and a capable educational system exists to transmit awareness about social sustainability from one generation to the next. the agent of this transmission within the complex educational system is the teacher, who is, in this system, a complex entity in and of themselves. thus, complexity theory, by embracing the principle of self-organization, emphasizes the self-awareness of teachers. from the perspective of all philosophical schools and heavenly religions—particularly islam—education and upbringing, for which the teacher is the primary agent, are regarded as sacred endeavors. based on this, the present research aims to: 1.explain the characteristics of an effective teacher from the perspective of complexity theory; 2.elucidate some characteristics of the muʿallim khayr (benevolent teacher) and their status from the standpoint of islam; 3.clarify the role of the effective teacher and the muʿallim khayr in political education and social transformations; 4.define the nature of political education. this study is comparative in nature and is categorized within qualitative research. the findings indicate that the characteristics of an effective teacher from the perspective of complexity include: co-constructing meaning, teaching through iterative processes, the do–critique–redo cycle, and the necessity of familiarity with contemporary educational theories, among others. the characteristics of the muʿallim khayr in islam include: maintaining balance and moderation in learning, being wise, religious, refined and kind, committed to dialogic and participatory teaching, continuous consultation, and more. the commonalities between the two perspectives regarding the teacher's characteristics include: interest in the teaching profession, oversight of the observance of academic etiquette, problem-solving-based teaching in complexity theory, passion for teaching, guidance and supervision of learning, and problem-centered thinking and practice from the islamic viewpoint. the differences between the two views in terms of the teacher's characteristics in islam include: acting with divine intent (niyyah), humility, and having complete centrality in instruction. the distinctions from the complexity theory perspective include: assuming a central role in education without authoritarianism or superiority, understanding the complexity of students' personalities, and attention to diverse learning styles.