نوعثمانی‌گری ترکیه و قدرت هوشمند

در سال‌های اخیر، سیاست خارجی ترکیه شاهد تحولی بنیادین بوده است؛ به‌ویژه در دوران زمامداری حزب عدالت و توسعه که با فاصله‌گیری از اصول سنتی کمالیسم و تمرکز صرف بر غرب، به سیاستی تعامل‌گرا و منطقه‌محور روی آورد. این تغییر در قالب رویکردی موسوم به «نوعثمانی‌گری» ظاهر شده که هدف اصلی آن بازتعریف جایگاه ترکیه در نظم منطقه‌ای با تکیه بر مولفه‌های فرهنگی، تاریخی و سیاسی دوران امپراتوری عثمانی است. در این راستا، سیاست نوعثمانی‌گری نه‌تنها بر احیای پیوندهای تاریخی با کشورهای همجوار تاکید دارد، بلکه از ابزارهای جدید قدرت برای گسترش نفوذ استفاده می‌کند. مسئله اصلی پژوهش حاضر آن است که ترکیه چگونه از مولفه‌های قدرت هوشمند در راستای اجرای سیاست خارجی نوعثمانی‌گری بهره می‌برد. قدرت هوشمند مفهومی است که ترکیبی از قدرت سخت (نظامی و اقتصادی) و قدرت نرم (فرهنگی، آموزشی، ایدئولوژیک و رسانه‌ای) را دربرمی‌گیرد و امروزه به یکی از ستون‌های اصلی سیاست خارجی ترکیه تبدیل شده است. ازجمله مصادیق بارز این سیاست می‌توان به گسترش آموزش زبان ترکی، توسعه شبکه‌های رسانه‌ای، اعزام نهادهای بشردوستانه، ترویج الگوهای فرهنگی ترکی، گسترش روابط اقتصادی و نمایش قدرت نظامی در مناطق پیرامونی اشاره کرد. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی- تحلیلی، به بررسی نظام‌مند مولفه‌های قدرت هوشمند ترکیه پرداخته و نشان می‌دهد که چگونه تلفیق قدرت سخت و نرم در قالب یک راهبرد هوشمند، به ارتقای جایگاه ترکیه در مناطق کلیدی همچون غرب آسیا، قفقاز و بالکان انجامیده است. یافته‌ها حاکی از آن است که ترکیه با بهره‌گیری از این رویکرد، توانسته چهره‌ای نوین از خود به عنوان یک قدرت منطقه‌ای ارائه دهد. سیاست نوعثمانی‌گری بدون اتکاء به قدرت هوشمند نمی‌توانست به موفقیت دست یابد و این تلفیق، عاملی کلیدی در افزایش نفوذ منطقه‌ای ترکیه محسوب می‌شود که در سیاست خارجی دولت اردوغان پیگیری خواهد شد.

neo-ottomanism and smart power in turkey

in recent years, turkey's foreign policy has undergone a fundamental transformation, particularly during the rule of the justice and development party (akp). moving away from the traditional principles of kemalism and an exclusive focus on the west, turkey has adopted an interactive and region-oriented policy. this shift has materialized in the form of an approach known as neo-ottomanism, whose main goal is to redefine turkey's position in the regional order by relying on the cultural, historical, and political elements of the ottoman empire. accordingly, neo-ottoman policy not only emphasizes the revival of historical ties with neighboring countries but also utilizes new instruments of power to expand influence. the central question of this study is: how does turkey employ the components of smart power in the implementation of its neo-ottoman foreign policy? smart power is a concept that combines hard power (military and economic) and soft power (cultural, educational, ideological, and media-based) and has become one of the main pillars of turkey's foreign policy today. notable examples of this policy include the expansion of turkish language education, the development of media networks, dispatch of humanitarian institutions, promotion of turkish cultural models, economic relations, and demonstration of military power in peripheral regions. this research, using a descriptive–analytical approach, systematically examines the components of turkey's smart power and shows how the integration of hard and soft power within a smart strategy has elevated turkey's standing in key regions such as west asia, the caucasus, and the balkans. the findings indicate that through this approach, turkey has succeeded in projecting a new image of itself as a regional power. neo-ottomanism could not have achieved success without reliance on smart power; this synthesis is considered a key factor in enhancing turkey's regional influence and will likely continue to be pursued in the foreign policy of the erdoğan administration.