چالش‌های دیپلماسی هسته‌ای ایران در سیاست بین‌الملل

هدف پژوهش حاضر بررسی چالش‌های امنیتی، راهبردی، ‌اقتصادی و ژئوپلیتیکی جمهوری اسلامی ایران در فضای دیپلماسی هسته‎ای در عرصه سیاست بین‎الملل است. روش پژوهش توصیفی- تحلیلی بوده و از نظریۀ واقع‌گرایی ساختاری استفاده شده است. به نظر می‌رسد سیاست بین‌الملل محور اصلی رفتار خود را در مقابله با ارتقای قابلیت هسته‌ای ایران قرار داده و این امر منجربه محدودیت‌های اقتصادی، فشارهای بین‌المللی و تضادهای امنیتی با ایران شده است. موازنه‌گرایی بازیگران بین‌المللی برای محدودسازی قدرت ملی و قابلیت هسته‌ای ایران، عموماً از طریق دیپلماسی و سیاست‌های چندجانبۀ قدرت‌های بزرگ اِعمال می‌شود. همبستگی بازیگران فراملی، یکی از واقعیت‌های سیاست بین‌الملل در قالب عقلانیت راهبردی همکاری‌جویانۀ قدرت‌های بزرگ، در کنش تعاملی و رقابتی آنان برای محدودسازی بازیگران پیرامونی محسوب می‌شود. این امر، عموماً مبتنی‌بر نشانه‌هایی از موازنه‌گرایی، کنش مشارکتی، همکاری‌های چندجانبه و موازنۀ منطقه‌ای شکل می‌گیرد. چالش‌های دیپلماسی هسته‌ای ایران مبتنی‌بر نشانه‌هایی از دیپلماسی اجبار ایالات متحده، موازنه‌گرایی کشورهای اروپایی و همکاری‌های ساختاری چین و روسیه بوده است. چنین فرآیندی بیانگر آن است که ساختار نظام بین‌الملل از ابزارها، نهادها و انگیزش‌های نسبتاً مشترک برای محدودسازی ایران بهره می‌گیرند. نهادهای بین‌المللی، عموماً ابزارهای مناسبی برای اِعمال دیپلماسی اجبار علیه بازیگران منطقه‌ای فراهم می‌سازد. خروج ترامپ از برجام، هیچ‌گونه واکنش عملی از سوی بازیگران موثر نظام جهانی در محدودسازی ایالات متحده در سازوکارهای یک‌جانبه‌گرا به همراه نداشته است. چنین فرآیندی، بیانگر این واقعیت است که سیاست بین‌الملل، عموماً به‌عنوان ابزار موثر قدرت‌های بزرگ برای محدودسازی توان بازیگران منطقه‌ای و ارادۀ مقاومت آنان محسوب می‌شود. فرسایشی ‌شدن برجام، بیانگر این واقعیت است که قاعده‌پذیری ایالات‌متحده حتی در دوران جوزف بایدن نیز انجام نگرفته و ایران با نشانه‌هایی از ابهام و عدم اطمینان ژئوپلیتیکی روبه‌رو شده است.

challenges of iran's nuclear diplomacy in international politics

the aim of this study is to examine the security, strategic, economic, and geopolitical challenges faced by the islamic republic of iran in the context of nuclear diplomacy on the international stage. the research employs a descriptive-analytical method and draws upon the theory of structural realism. it appears that international politics has centered its behavior on countering iran's nuclear capability development, resulting in economic restrictions, international pressures, and security confrontations with iran. the balancing behavior of international actors aimed at limiting iran's national power and nuclear capability is primarily exercised through diplomacy and multilateral policies of major powers. the coalition of transnational actors represents one of the realities of international politics, manifesting in the strategic rationality of cooperative engagement among major powers as they interact competitively to constrain peripheral actors. this dynamic is generally based on indicators of balancing behavior, participatory action, multilateral cooperation, and regional balancing. iran's nuclear diplomacy challenges have been shaped by elements of u.s. coercive diplomacy, european balancing strategies, and structural cooperation with china and russia. such a process indicates that the structure of the international system employs relatively unified tools, institutions, and motivations for constraining iran. international institutions often serve as effective tools for implementing coercive diplomacy against regional actors. president trump's withdrawal from the joint comprehensive plan of action (jcpoa) did not elicit any practical response from influential global actors to restrain the united states' unilateralist mechanisms. this process reflects the reality that international politics functions predominantly as an effective instrument for major powers to limit the capabilities and resistance of regional actors. the prolonged stagnation of the jcpoa reflects the reality that the united states' compliance with norms has not materialized, even under president joseph biden's administration, leaving iran confronted with uncertainty and geopolitical ambiguity.