مرور سیستماتیک روش‌های ارزیابی تاثیر عوامل انسانی و سازمانی بر عملکرد موانع ایمنی در صنایع فرایندی

مقدمه: موانع ایمنی برای کاهش ریسک‌های موجود در صنایع فرایندی و جلوگیری از بروز حوادث حیاتی هستند. با این حال، درک جامع عملکرد موانع ایمنی نیازمند در نظر گرفتن تاثیر عوامل انسانی و سازمانی است. این بررسی سیستماتیک، چارچوب‌ها و روش‌های موجود را برای ارزیابی تاثیر این عوامل بر عملکرد موانع ایمنی مورد بررسی قرار می‌دهد.روش کار: جستجوی سیستماتیک در پایگاه‌های داده «اسکوپوس» و «وب‌آوساینس»، با رعایت دستورالعمل‌های پریزما انجام شد. جستجو با هدف یافتن مطالعاتی که روش‌هایی را برای ارزیابی تاثیر عوامل انسانی و سازمانی بر عملکرد موانع ایمنی در صنایع فرایندی ارائه داده بودند، انجام شد. سپس داده‌های مورد نیاز از 16 مطالعه وارد شده به پژوهش استخراج گردید.  یافته ها: 16 مطالعه وارد شده به پژوهش حاضر، روش‌ها و چارچوب‌هایی را ارائه کرده‌اند که در آن، تاثیر عوامل انسانی و سازمانی بر انواع موانع ایمنی، شامل موانع فنی و موانع عملیاتی و انسانی در دامنه گسترده‌ای از صنایع، از جمله نفت و گاز، شیمیایی و فولاد، مورد بررسی قرار گرفتند. «آنالیز ریسک عملیاتی و مانع» یا «bora» به عنوان چارچوب غالب در میان مطالعات شناسایی شد. مطالعات در مورد موانع عملیاتی و انسانی، که به اقدامات و رویه‌های انسانی وابسته هستند، اغلب عواملی مانند صلاحیت، آموزش، ارتباطات و نظارت را به عنوان عوامل تاثیرگذار بر عملکرد آن‌ها شناسایی کرده و در خصوص موانع فنی، مطالعات بر لزوم ارزیابی عواملی مانند مدیریت تعمیر و نگهداری و رویه‌ها تاکید می‌کنند.نتیجه گیری: در این پژوهش به بررسی نقش محوری عوامل انسانی و سازمانی در عملکرد موانع ایمنی پرداخته شده و با مرور سیستماتیک روش‌ها و چارچوب‌هایی که برای ارزیابی تاثیر این عوامل بر عملکرد موانع ایمنی در صنایع فرایندی ارائه شده‌اند، نقاط قوت و ضعف هر یک مشخص شد. یکی از یافته‌های کلیدی این پژوهش، تاکید بر اهمیت در نظر گرفتن عدم قطعیت موجود در قضاوت‌های کارشناسان در وزن‌دهی به عوامل انسانی و سازمانی و تعاملات بین این عوامل در توسعه مدل‌های ارزیابی است. در این راستا، تلفیق منطق فازی و شبکه‌های بیزین پیشنهاد شد. پژوهش‌های آتی باید چارچوب‌هایی یکپارچه را توسعه دهند که ضمن حفظ مزایای روش‌های موجود، محدودیت‌های آن‌ها را مرتفع سازند، همچنین دامنه کاربرد این روش‌ها را بر طیف وسیع‌تری از صنایع گسترش دهند.

a systematic review of methodologies for assessing the impact of human and organizational factors on safety barrier performance in process industries

introduction: barriers play a critical role in mitigating risks and preventing catastrophic incidents in process industries. human and organizational factors (hofs) significantly influence the performance of safety barriers. this systematic review investigates existing frameworks and methods for assessing the impact of hofs on safety barrier performance.material and methods: a systematic search was conducted across the scopus and web of science databases, following the prisma guidelines. the search aimed to identify studies presenting methodologies for evaluating the influence of hofs on safety barrier performance in process industries. data were subsequently extracted from the 16 included studies.results: the 16 studies included in this research presented various methods and frameworks examining the impact of hofs on different types of safety barriers, including technical, operational, and human barriers, across industries such as oil and gas, chemical, and steel. barrier and operational risk analysis (bora) emerged as the predominant framework among the studies. research on operational and human barriers, which depend on human actions and procedures, frequently identified factors such as competence, training, communication, and supervision as key influencers of performance. in contrast, studies on technical barriers highlighted the importance of assessing factors such as maintenance management and procedural compliance.conclusion: this research highlights the critical role of hofs in safety barrier performance within process industries. by systematically reviewing existing methodologies, the study identified their strengths and weaknesses. findings underscore the need to account for uncertainties in expert judgments and the interplay between hofs in evaluation models. the integration of fuzzy logic and bayesian networks is proposed to enhance evaluation processes. future research should prioritize the development of unified frameworks that address the limitations of current approaches while expanding their applicability across diverse industries.