تطبیق مفهوم مولفه آنتروپومورفیسم با نظریه سازه شخصی جرج الکساندر کلی در نگاره‌ اسکندر و درخت گویا از شاهنامه بزرگ دوره ایلخانی

آنتروپومورفیسم‌ (‌انسان‌‌انگاری) مولفه‌ای در انسان‌شناسی و یکی از راه‌های تکنیک جانبخشی یا تشخیص در هنر نگارگری ایران است که مثال آن در نگاره اسکندر و درخت گویا از کتاب شاهنامه بزرگ (دموت) دوره ایلخانی قابل استناد است که در این پژوهش به تحلیل این مولفه در این نگاره پرداخته می‌شود‌. مسئله پژوهش به چیستی و چگونگی به‌کارگیری مولفه‌ آنتروپومورفیسم در این نگاره است. هدف پژوهش، دستیابی به مفهوم مولفه آنتروپومورفیسم و تطبیق با نظریه سازه شخصی[1] (جرج الکساندر کلی) که به تحلیل فرایندهای شخصی، از لحاظ روان‌شناختی می‌پردازد، است و فرضیه پژوهش، کشف لایه‌های معنایی مستتر و میزان تسلط و شناخت طراح نسبت به مولفه انسان‌انگاری براساس ابعاد روان‌شناسی موجود در این نگاره است. در این پژوهش از روش توصیفی- تحلیلی استفاده شده است و اطلاعات و مستندات تصویری به روش کتابخانه‌ای جمع‌آوری شده است. نتایج حاکی از آن است که به‌کارگیری مولفه آنتروپومورفیسم، براساس دانش تصویرگر و شناخت نسبی‌ بر جنبه‌های مختلفی از انسان‌شناسی و روان‌شناختی شخصیت است که به دلیل شرایط سیاسی- اجتماعی حاکم بر آن زمانه است که طراح را مجاب کرده است، برخی از گفتمان‌های اخلاقی و انتقادی را با کمک از مولفه آنتروپومورفیسم، در لفافه قرار دهد.

concept of anthropomorphism with george alexander kelly's theory of personal structure in the picture of iskandar and the talking tree (ilkhani period)

anthropomorphism is a component in anthropology and a method of life-giving technique or diagnosis in the art of iranian painting، which can be cited in the picture of alexander and the talking tree from the great shahnameh (demot) book of the ilkhanid period، analyzed and discussed in the present research. the research question is as follows: what and how to use the anthropomorphism component in this picture? the research aimed to achieve the concept of anthropomorphism component and adapt it to the theory of personal structure (george alexander kelly)، which deals with the analysis of personal processes from a psychological point of view. the hypothesis of the research is to discover the hidden layers of meaning and the mastery and knowledge of the designer regarding the anthropomorphism component based on the dimensions of psychology in this picture. in this research، the descriptive-analytical method was used، and information and visual documentation were collected through the library method. the results indicated that the use of the anthropomorphism component is based on the illustrator's knowledge and relative understanding of various aspects of anthropology and psychology of personality، which is due to the prevailing political-social conditions of that time that forced the designer to wrap some moral and critical discourses with the help of the anthropomorphism component.