آسیب‌شناسی نقش‌برجسته آنوبانی‌نی سرپل‌ذهاب کرمانشاه و ارائه راهکار حفاظت و مرمت

در آنوبانی‌نی در شهرستان سرپل ذهاب کرمانشاه از کهن‌ترین نقوش برجسته سنگی در ایران، مربوط به قوم لولوبی‌ها به تاریخ2800 سال قبل از میلاد است. این اثر دائماً در معرض عوامل ‌محیطی است و آسیب‌های آن کمتر بررسی شده ‌است. عمده‌ترین آسیب در آن، هوازدگی فیزیکی به‌صورت حفره‌دارشدن، ترک، شکستگی، جدایش و خردشدگی است. روش تحقیق در این مقاله شامل بررسی‌های آزمایشگاهی و شناسایی کانی‌شناسی و ساختارشناسی و مکانیسم تخریب سنگ است که از روش‌هایxrd  به منظور شناسایی فاز و نوع کانی در سنگ، از (xrf) برای دست‌یابی به داده‌های غلظت‌کمی عناصر، پتروگرافی به‌منظور مشاهده و مطالعه‌کانی‌های موجود در سنگ، آزمون جذب‌ آب و تخلخل‌سنجی برای بررسی درصد جذب ‌آب نسبت به وزن و حجم و مقدار مقاومت احتمالی در برابر تنش و فشار مطابق با استاندارد استفاده شده است. نتایج (xrd) و (xrf) نشان داد جنس نقش‌‌برجسته، سنگ‌آهک است و طبق نتایج پتروگرافی ماتریکس اصلی سنگ در مقطع نازک شامل بافت فشرده‌ای از میکرایت (آهک‌های بسیار ریزدانه) تا بلورهای درشت کلسیت ثانویه اسپارایت و رگه‌ها از اسپارایتی است. بافت‌سنگ، فشرده و خالی از حفرات و تخلخل است. ضروری‌ترین اقدام برای حفاظت، استفاده از داربست‌های حفاظتی و سقف‌های کاذب است. راه‌کارهای استقرار یگان‌ حفاظت، فرهنگ‌سازی و اطلاع‌رسانی به عموم، تعبیه حفاظ مناسب و طراحی مسیر بازدید برای رفع این مشکل، پیشنهاد شد. در بحث پاکسازی با توجه به تنوع آلودگی‌های سطحی، دو روش فیزیکی و شیمیایی و سپس از آب‌دیونیزه به همراه مواد شوینده زیست‌تخریب‌پذیر مانند دیدریش برای پاکسازی رسوبات، چرکی‌ها و کبره‌ها ارائه و به توجه به ماهیت سنگ، کاربرد استحکام بخش ترکیبی اتیل‌سیلیکات و متوکسی‌سیلان پیشنهاد شد.

pathology of anubani sarpol zahab stone relief in kermanshah and providing conservation and restoration approaches

anubani in sarpol zahab city of kermanshah is one of the oldest stone reliefs in iran، belonging to the lolubi people، dating back to 2800 bc. this work is constantly exposed to environmental factors that have been less investigated. the main damage is physical weathering in the form of pitting، cracking، separation and crushing. the research method included laboratory investigations and identification of mineralogy and structure and the mechanism of rock destruction، which included xrd methods to identify the phase and type of mineral in the rock. xrf was used to obtain quantitative data on element concentrations and petrography to study the minerals in it. standard water absorption and porosity tests were used. the results of the xrd and xrf showed that the dominant material is limestone، and according to the petrography results، the main matrix of the rock in thin sections includes a dense texture of micrite to coarse calcite crystals of secondary sparite and streaks of sparite. the texture of the stone is compact and free of holes. the most necessary measure for conservation is the use of protective scaffolding and false ceilings. the solutions of establishing a security unit، creating a culture and informing the public، installing appropriate security and designing a visiting route were suggested to solve this problem. in the discussion of cleaning، two physical and chemical methods were suggested، and then deionized water in addition to biodegradable detergents such as diedrich was presented to clean sediments.