تکنیک‌های حل و فصل دعاوی انبوه و دکترین و رویه موجود در نظام داوری سرمایه‌گذاری بین‌المللی

با گسترش سرمایه‌گذاری بین‌المللی، نهادهای داوری به ابزارهایی کارآمد و بی‌طرف برای حل‌وفصل اختلافات میان سرمایه‌گذاران خارجی و دولت‌ها تبدیل شده‌اند. در سال‌های اخیر، بحران‌های اقتصادی، سیاسی و اجتماعی، بستر شکل‌گیری اختلافاتی پیچیده‌تر را فراهم کرده‌اند؛ اختلافاتی که در آن اشخاص حقیقی متعددی با تابعیت‌های گوناگون علیه دولت‌ها اقامه دعوی می‌کنند. در این چارچوب، مفهوم دعاوی انبوه سرمایه‌گذاری پدیدار شده که به اقامه هم‌زمان چندین دعوی با منشا مشترک اشاره دارد. این پژوهش با روش توصیفی–تحلیلی و بر پایه منابع کتابخانه‌ای، به بررسی مبانی حقوقی، ظرفیت‌ها و چالش‌های ساختاری رسیدگی به این نوع دعاوی در نظام داوری سرمایه‌گذاری می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که گرچه چنین ساختاری می‌تواند در افزایش بهره‌وری و کاهش هزینه‌ها موثر باشد، اما همچنان با مسائل مهمی چون تعارض با اصول دادرسی منصفانه، پیچیدگی در تعیین اهلیت خواهان‌ها و نبود رویه واحد مواجه است. این موضوع نیازمند بازنگری و توسعه قواعد موجود در داوری بین‌المللی سرمایه‌گذاری است.

mass litigation settlement techniques and existing doctrine and practice in the international investment arbitration system

with the expansion of international investment، arbitration institutions have become increasingly efficient and impartial mechanisms for resolving disputes between foreign investors and host states. in recent years، multifaceted economic، political، and social crises have contributed to the emergence of more complex disputes involving multiple individual claimants of diverse nationalities against states. within this context، the concept of mass investment claims has emerged، referring to the simultaneous filing of multiple claims stemming from a common origin.this study، using a descriptive-analytical method and based on library sources، examines the legal foundations، structural features، and challenges of addressing such claims within the international investment arbitration system. findings indicate that although mass claims mechanisms may enhance efficiency and reduce costs، they raise serious concerns regarding fair trial standards، claimant eligibility، and the absence of uniform procedural rules. these challenges highlight the need for reform and the development of more coherent frameworks in international investment arbitration.