از قدرت نرم تا قدرت سخت؛ تحول در سیاست خارجی ترکیه در دوره حزب عدالت و توسعه در قبال خاورمیانه

پس از روی کار آمدن حزب عدالت و توسعه در سال 2002، از سیاست سنتی غرب گرایی ترکیه تا حدود عدول شده و سیاست خارجی فعال منطقه ای اتخاذ گردید. تا تحولات بهار عربی در سال 2011، سیاست خارجی ترکیه در قبال خاورمیانه بر اساس سیاست نوعثمان گرایی و نفوذ بر اساس قدرت نرم ادامه یافت. از سال 2011 به بعد هدایت تحولات جهان عرب و شکل دهی به نظم در حال ظهور منطقه به اولویت اصلی ترکیه تبدیل شد. در ادامه و با وقوع کودتای نافرجام سال 2016، سیاست خارجی حزب عدالت و توسعه در قبال خاورمیانه نسبت به قبل مستقل تر، عملگراتر و نظامی تر گردید. پژوهش حاضر قصد دارد این تغییرات سریع و اساسی در سیاست منطقه ای ترکیه را با روش ردیابی فرایند مورد بررسی قرار دهد. بدین لحاظ این پرسش مطرح است تغییرات سریع و آشکار سیاست خارجی حزب عدالت و توسعه در قبال ،خاورمیانه از به کارگیری قدرت نرم تا اس ستفاده از ابزار نظامی، چگونه قابل تبیین است؟ ردیابی فرایند نشان . میدهد که از سال 2002 تا 2024 در همه مقاطعی که به ظاهر گسست و تغییرات سریع در سیاست خاورمیانه ای ترکیه صورت گرفته نشانه های آشکاری از یک سیاست خارجی واقع گرایانه بروز یافته است. در تمام این مدت منفعت محوری ،فرصت طلبی عمل گرایی و ملی گرایی مبنای سیاستهای نخبگان حزب عدالت و توسعه قرار داشته است. پژوهش حاضر با بهره گیری از نظریه رئالیسم نوکلاسیک نشان داده است که ذهنیت و برداشت نخبگان حزب عدالت و توسعه از تهدیدها و فرصتهای ساختاری نقش اصلی در تغییرات سیاست خارج این کشور در قبال خاورمیانه داشته است.

from soft power to hard power: the evolution of turkey’s foreign policy towards the middle east during the rule of justice and development party

after the justice and development party came to power in 2002, the traditional policy of westernization of turkey was somewhat deviated and an active regional foreign policy was adopted. until the arab spring developments in 2011, turkey’s foreign policy towards the middle east continued based on the policy of neo-ottomanism and influence based on soft power. from 2011 onwards, shaping the emerging order of the region became turkey’s main priority. after the coup in 2016, the party’s foreign policy became more independent, pragmatic and militaristic than before. the study aims to investigate these changes with the method of process tracing, the question is: how can the changes in the foreign policy of party towards the middle east, from the use of soft power to the use of military tools, be explained? tracing the process shows that from 2002 to 2024, there were clear signs of a realistic foreign policy. in all this time, interest-centeredness, opportunism, pragmatism and nationalism have been the basis of the policies of the elites of the justice and development party.