تحلیل ساختاری کلان روندهای موثر در مدیریت زیرساخت‌های حیاتی ج.ا.ایران

زیرساخت‌های حیاتی به‌عنوان قلب تپنده جامعه، پایه‌های اساسی زندگی مردم را شکل می‌دهند و مدیریت بهینه آنها پایداری و تاب‌آوری خدمات اساسی را در حکمرانی کشورها تضمین می‌کند. در بین عوامل تاثیرگذار بر عملکرد زیرساخت‌های حیاتی، کلان‌روندها از جایگاه ویژه‌ای برخوردار هستند. کلان‌روندها، گرایش‌هایی در مقیاس بزرگ و دگرگون‌کننده هستند که پتانسیل ایجاد تغییرات بنیادین در سیستم را دارا می‌باشند. این پژوهش با هدف شناسایی کلان‌روندهای موثر در مدیریت زیرساخت‌های حیاتی کشور و بررسی میزان اثرگذاری و اثرپذیری آنها بر یکدیگر شکل‌گرفته است. پژوهش حاضر در چارچوب اهداف ترسیمی، با روش-شناسی مرکب آینده‌پژوهی انجام‌شده است. در این راستا با انجام مطالعات اسنادی و پنل خبرگی، تعداد 22 متغیر از به‌عنوان کلان‌روندهای موثر در مدیریت زیرساخت‌های حیاتی کشور شناسایی و سپس با منطق تحلیل ساختاری، مورد تحلیل قرار گرفتند. یافته‌های تحلیل ماتریس اثرات متقاطع نشان می‌دهد که شش متغیر ازجمله متغیر «فرسودگی زیرساخت‌های حیاتی» در دسته-بندی بیشترین اثرگذاری و بیشترین اثرپذیری قرار دارند. این متغیرها، متغیرهای تقویت‌کننده نامیده می‌شوند که منجر به ناپایداری سیستم می‌شوند و می‌بایست در اولویت برنامه‌ریزی قرار گیرند. تعداد نه متغیر ازجمله متغیر «ساختاردهی و تدوین چشم‌انداز» در دسته‌بندی بیشترین اثرگذاری و کمترین اثرپذیری قرار گرفتند. این متغیرها، جزء متغیرهای محیطی و تعیین-کننده محسوب می‌شوند و می‌توانند در بهبود وضعیت سیستم، نقش محوری ایفا نمایند. چهار متغیر نیز در دسته‌بندی اثرگذاری و اثرپذیری تقریباً برابر قرار گرفتند و دارای اولویت کمتری نسبت به سایر عوامل شناسایی‌شده می‌باشند. در نهایت تعداد سه متغیر در دسته متغیرهایی قرار گرفتند که دارای اثرپذیری بیشتری نسبت به اثرگذاری می‌باشند و میزان اثرپذیری آنها به سایر عوامل وابسته است. بررسی الگوی پراکنش کلی متغیرها نیز نشان می‌دهد که وضعیت کلی زیرساخت‌های حیاتی به سمت ناپایداری میل می‌کند و نیاز است که توجهات بیشتری به این موضوع معطوف و اقدامات پیشگیرانه‌ای در دستور کار متولیان ذی‌ربط قرار گیرد.

structural analysis of iran’s macro-trends in the management of critical infrastructures

as the beating heart of society, critical infrastructures form the basis of people’s lives, and their optimal management guarantees the stability and resilience of basic services in the governance of countries. macrotrends have a special place among the factors influencing the performance of critical infrastructures. this research was carried out with the aim of identifying the effective macro trends in the management of the country’s critical infrastructures. it was carried out with the mixed methodology of future research. in this regard, by conducting documentary studies and using experts, 22 variables were identified as effective macrotrends in the management of the country’s critical infrastructures and then analyzed with the logic of the cross-impact matrix. the findings of cross-impact matrix analysis show that six variables, including the variable &wear and tear of critical infrastructure& are in the category of the most effective and the most effective. these variables are called stimulating and reinforcing variables that lead to system instability and should be prioritized in planning. the numbers of nine variables, including the variable &structuring and editing the landscape& were classified as the most effective and the least effective. these variables are part of the environmental and determining variables and can play a pivotal role in improving the system. four variables were placed in the category of influence and effectiveness almost equally and have lower priority than other identified factors. finally, the numbers of three variables were included in the category of variables that have more effectiveness than influence and their effectiveness depend on other factors. examining the general distribution pattern of the variables shows that the general condition of critical infrastructure tends to be neglected and there is a need to pay more attention to this issue and put more effective and preventive measures on the agenda of the relevant trustees.