تحلیل الگوی مکانی تصادفات جاده‌ای در شهرستان‌های استان مازندران

وقوع تصادفات جاده‌ای و عواقب اجتماعی-اقتصادی ناشی از آنها یکی از مهم‌ترین چالش‌های مدیریت بحران مرتبط با ایمنی جاده‌ها است. هدف از انجام این پژوهش، بررسی الگوی مکانی توزیع تراکم تصادفات جاده‌ای در سطح شهرستان‌های استان مازندران است. بدین منظور، روش تخمین تراکم کرنل برای تجزیه‌وتحلیل الگوی مکانی توزیع تعداد تصادفات، تعداد افراد مصدوم و تلفات انسانی ناشی از سوانح جاده‌ای در بازه زمانی 1401-1400 جمع‌آوری‌شده توسط سازمان امداد و نجات جمعیت هلال‌احمر استان مازندران مورد استفاده قرارگرفته است. نتایج تجزیه‌وتحلیل آماری نشان می‌دهد که تعداد تصادفات، تعداد مصدومیت و همچنین افراد فوت شده از سال 1400 به 1401 به‌ترتیب 71%، 68% و 53% افزایش پیداکرده است. تحلیل توزیع فصلی تعداد تصادفات جاده‌ای نشان می‌دهد که فصل تابستان با 2845 تصادف و فصل بهار با 1752 تصادف به ترتیب بیشترین و کمترین تعداد وقوع سوانح جاده‌ای را به خود اختصاص داده‌اند. همچنین، در روزهای پنجشنبه و جمعه، تعداد وقوع تصادفات جاده‌ای در بازه زمانی 1401-1400، 28% بیشتر از روزهای شنبه و یکشنبه در سطح شهرستان‌های استان مازندران بوده است. نتایج حاصل از تخمین تراکم کرنل نشان‌دهنده شکل‌گیری الگوی مکانی تراکم بالای تصادفات در شهرستان چالوس با تراکم تصادفات 03/4 و همچنین شهرستان‌های بابلسر، فریدون‌کنار، سوادکوه و بهشهر با تراکم تصادفات 15/2 است. همچنین، الگوی مکانی تراکم تصادفات منجر به مصدومیت در شهرستان چالوس با مقدار تراکم 36/59 و الگوی مکانی تصادفات منجر به فوت در شهرستان‌های چالوس و آمل با مقدار تراکم 03/0 و شهرستان‌های تنکابن، بهشهر، نور، نوشهر و سوادکوه با مقدار تراکم 02/0 شکل‌گرفته است. موقعیت استان مازندران همراه با انواع جاذبه‌های گردشگری، وجود جاده‌های کوهستانی ارتباطی پایتخت به استان مازندران و همچنین افزایش حمل‌ونقل جاده‌ای بعد از رفع محدودیت‌های دوران پاندمی کرونا، نقش موثری در افزایش احتمال وقوع سوانح جاده‌ای در شهرستان‌های استان مازندران دارند. نتایج این پژوهش می‌تواند در برنامه‌ریزی ایمنی جاده‌ها و بهبود عملیات امداد و نجات به هنگام وقوع سوانح جاده‌ای در شهرستان‌های مازندران مورداستفاده قرار گیرد.

analyzing the spatial pattern of road crashes in the cities of mazandaran province

occurrence of road crash and its negative socio-economic consequences are one of the main concerns in the crisis manegment of road safety.the purpose of this research is to investigate the spatial pattern of road accidents in the cities of mazandaran province. in this context, kernel density estimation was used to analyze the spatial pattern observed in the number of accidents, injury and death related to road crashes in the period of 2020-2021 collected by by the relief and resecue stations of red cresent society of mazandaran province. results of statistical analysis indicate that the number of accidents, injury and death have increased from 2020 to 2021 with with the number of 71%, 68% and 53% respectively. analyzing the seasonal distribution of road accidents show that summer with 2845 and the spring with 1752 had the most and least number of accidents. also, friday and thursday had 28% more accidents than saturday and sunday in the cities of mazandaran in years of 2020-2021. the results of kernel density estimation indicate that the spatial pattern of accident density has been formed in chalus with density of 4.03 and in cities of babolsar, fereydunkenar, savadkuh and behshahr with density of 2.15. also, the spatial pattern of injury density shaped in chalus city with the amount of 59.36, and spatial pattern of death density has been found in chalus and amol with density of 0.03, and in the cities of tonekabon, behshahr, nur, nowshahr and savadkuh with the density amount of 0.02. the location of mazandaran province along with different types of touristic attractions, the availability of mountainous transportation networks connecting the capital to the north, and also increased traffic volume and congestions in the roads after lifting the corona pandemic restrictions can play important role in increasing the likelihood of road accidents. the results of this research can be used for road safety planning and improving the emergency rescue services in the cities of mazandaran province.