امکان‌ سنجی قاچاق ارز بر بستر فناوری دفترکل توزیع‌‌ شده در نظام حقوقی ایران

رشد فزاینده رمز ارزها چالش‌‌های جدیدی را برای قانون‌‌گذار در زمینه نظارت بر جریان‌‌های مالی و پیشگیری از فعالیت‌‌های غیرقانونی مانند قاچاق ارز ایجاد کرده است. ماهیت غیرمتمرکز و ناشناس بودن معاملات رمز ارز می‌‌تواند به ابزاری جذاب برای قاچاق ارز تبدیل شود که پیامدهای منفی بسیاری از قبیل تضعیف امنیت سرمایه‌‌گذاری، کاهش درآمدهای دولتی،تضعیف اقتدار دولتی و اختلال در سیاست‌های پولی به همراه دارد. قانون‌‌گذار ایران در راستای مقابله با قاچاق ارز بر بستر فناوری دفتر کل توزیع‌‌شده، در تبصره 7 ماده  2 مکرر الحاقی لایحه اصلاحی قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز سال 1400، رمز ارزها را نوعی اسناد الکترونیک موضوع بند پ ماده 1 قانون مزبور در نظر گرفت؛ اما به یک باره آن را از متن لایحه حذف نمود. از این رو درشرایطی که قوانین مدون در این زمینه وجود ندارد، مشخص نیست آیا می‌توان رمزارزها را به‌عنوان ارز در نظر گرفت و احکام قاچاق ارز را به آنها تسری داد یا جهت تسری احکام ارز به رمز ارزها نیاز است مفهوم دیگری از ارز ارائه گردد؛ بدین منظور، پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی و مبتنی بر منابع کتابخانه‌ای نتیجه‌‌گیری می‌نماید. رمز ارزها دارای سه قسم اصلی توکن‌‌های پرداخت، توکن‌‌های کاربردی و توکن‌‌های بهادار هستند، دو قسم اخیر را با توجه به ماهیت آن‌‌ها نمی‌‌توان ارز دانست. در خصوص توکن‌‌های پرداخت، صرفاً استیبل‌‌کوین‌‌هایی که با محوریت دولت‌‌ها در قالب رمز ارز بانک مرکزی منتشر می‌‌شوند، می‌توانند به‌عنوان ارز در نظر گرفته شوند؛اما در پرتوی توصیه‌‌های بین‌‌المللی، شایسته است در راستای حمایت از امنیت اقتصادی و حفظ ثبات مالی، استیبل‌‌کوین‌‌های جهانی را نظر به اینکه با محوریت دولت‌‌ها منتشر نمی‌‌شوند، در حکم ارز دانست.

feasibility analysis of currency smuggling on the basis of distributed ledger technology within the iranian legal system

the decentralized nature and anonymity of cryptocurrency transactions can become an attractive tool for currency smuggling, which has many negative consequences such as weakening investment security, reducing government revenues, weakening government authority, and monetary policies. in order to deal with currency smuggling in the context of distributed ledger technology, in note 7 of article 2 of the supplementary amendment bill of the law on combating goods and currency smuggling in 1400, cryptocurrencies are considered as a kind of electronic documents subject to paragraph p of article 1 of the said law. took but suddenly it was removed from the text of the bill. therefore, in the absence of codified laws in this field, it is not clear whether cryptocurrencies can be considered currency and currency smuggling rules can be extended to them, or in order to extend currency rules to cryptocurrencies, another concept of currency needs to be presented. for this purpose, the current research with descriptive-analytical method and based on library resources in the light of international recommendations concludes that cryptocurrencies have three main types: payment tokens, utility tokens and security tokens. according to their nature, the last two categories cannot be considered currency. regarding payment tokens, only stablecoins that are published by governments in the form of central bank cryptocurrency, can be considered currency, but it is appropriate to support economic security and maintain the financial stability of stablecoins. considering that they are not published with the centrality of the governments, he considered them as currency.