شبکه اجتماعی فیس‌بوک و سرمایه اجتماعی؛ مطالعه پیمایشی کاربران جوانان پیرانشهر

پژوهش حاضر با لحاظ نمودن سهم و جایگاه بالای رسانه‌های اجتماعی مجازی در مصرف فراغتی و فرهنگی جوانان، و ابتنای رسانه‌های مذکور بر ارتباطات افقی، چندلایه‌ای و شبکه‌ای، به بررسی اثرات و پیامدهای شبکه اجتماعی فیس‌بوک بر سرمایه اجتماعی جوانان پرداخته است. همچنین، این پژوهش به روش پیمایشی و با استفاده از ابزار پرسشنامه و در مورد 300 نفر از جوانان شهر پیرانشهر انجام‌گرفته است. بر مبنای یافته‌های توصیفی، میانگین عضویت در شبکه اجتماعی فیس‌بوک، چهار سال بوده و جوانان به‌طور متوسط بیش از 3 ساعت از وقت خود را در شبانه‌روز در فیس‌بوک سپری می‌کنند. بیشترین انگیزه حضور جوانان در فیس‌بوک، ماهیت فراغتی و هویت‌بخشی آن است،‌ و میل به کنش متقابل و آگاهی‌بخشی در مراتب بعدی قرارگرفته‌اند. یافته‌های تبیینی بر تاثیرپذیری مستقیم سرمایه اجتماعی کاربران از شبکه اجتماعی فیس‌بوک دلالت دارد. با این وصف، شدت و نوع اثرگذاری آن بر سطوح و ابعاد سرمایه اجتماعی یکسان نیست. علاوه بر این، با افزایش زمان استفاده جوانان از فیس‌بوک، گستره تعاملات کاهش می‌یابد. این مسئله موید ماهیت پیچیده این شبکه اجتماعی بوده که نمی‌توان ابعاد، آثار و پیامدهای آن را یکسان در نظر گرفت. نتایج تحلیل رگرسیون چندمتغیره نشان داد که سرمایه اجتماعی جوانان به ترتیب شدت رابطه با متغیرهای سن، انگیزه استفاده، منزلت اقتصادی ـ اجتماعی، مدت‌زمان عضویت و میزان استفاده از فیس‌بوک مرتبط است. متغیرها،50 درصد از تغییرات سرمایه اجتماعی جوانان را تبیین می‌کنند.