تحلیل‌گفتمان فیلم‌های سینمایی در رابطه با دولت در سینمای ایران در سال‌های 1369-1358 ه.ش

شناخت مفهوم «دولت» به‌عنوان مهم‌ترین رکن نظام سیاسی، یکی از راهبردی‌ترین مسائل در پژوهش‌های سیاسی-اجتماعی به‌شمار می‌آید. رسانه‌های ارتباط جمعی منبع مهمی برای صورت‌بندی افکار عمومی در نسبت با نهاد دولت قلمداد می‌گردد. در این میان، «سینما» تاثیرگذارترین رسانه‌ای است که از یک‌سو توان جذب افکار و برانگیختن تصورات و اذهان مردم را دارد و از سوی دیگر شرایط اجتماعی حاکم و نقش دولت در هر دوره تاریخی را بازنمایی می‌کند. در همین راستا، پس از انقلاب اسلامی ایران، سینما به‌مثابه یک ابزار استراتژیک و محور سیاستگذاری‌های فرهنگی-رسانه‌ای، مورد توجه دولت‌ها قرارگرفته‌است. براین‌اساس، هدف پژوهش حاضر، نیل به تفسیر و تبیین گفتمانی از پدیده دولت در هنر-رسانه‌ی سینما است. سوال اصلی تحقیق آن است که با توجه به نقش مهم دولت در زندگی اجتماعی، این نهاد چگونه و در قالب چه گفتمان‌هایی در فیلم‌های سینمایی بازنمایی شده‌است؟ با به‌کارگیری روش «تحلیل‌گفتمان پدام» و نظریات گفتمان و بازنمایی، 16 فیلم مهم سیاسی-اجتماعی تولید‌شده در فاصله سال‌های 1358 تا 1369 مورد تحلیل قرار گرفته‌است. نتیجه حاصل از تحلیل‌گفتمان فیلم‌های مورد مطالعه نشان می‌دهد تقریباً تمامی فیلم‌های سیاسی سینمایی تولید‌شده در این سال‌ها به بازنمایی دولت اقتدارگرای پهلوی و نمایش ظلم‌وستم آن بر جامعه ایران پرداخته‌است و سینمای سیاسی ایران در دهه 60 تا پایان‌ جنگ تحمیلی، متاثر از فضای انقلابی آن زمان، با انتقاد از نظام سیاسی پیشین، دولت‌ را در قالب گفتمان دولت اقتدارگرا بازنمایی کرده‌است.

discourse analysis of movies related to state in iranian cinema in the years 1358-1369 a.h

understanding the concept of &state& as the most important pillar of the political system is one of the most strategic issues in socio-political research. mass communication media is considered an important source for shaping public opinion in relation to the government institution. &cinema& is the most influential media has the ability to attract people’s thoughts and on the one hand, and on the other hand it represents the prevailing social conditions and the role of state in every period. in this regard, after the islamic revolution of iran, cinema has received the attention of governments as a strategic tool and the center of cultural-media policies. therefore, the aim of the research is to interpret and explain the discourse of the phenomenon of state in the art-media of cinema. the main question is to explain how and in which discourses the state is represented in movies considering the important role of this institution in social life? by applying the &practical discourse analysis& method, discourse and representation theories, 16 important socio-political films produced between 1358-1369 have been analyzed. the result of the discourse analysis of the studied films shows that almost all the political films produced in these years have represented the authoritarian pahlavi government and its oppression on the iranian society. and the iranian political cinema in the 60s until the end of the imposed war, influenced by the revolutionary atmosphere of that time, by criticizing the previous political system, has represented the government in the form of &authoritarian government& discourse.