گونه‌شناسی رویارویی انواع خانواده‌های ایرانی با فضای مجازی در دوران شیوع ویروس کرونا

تعریف واحد و جامعی از خانواده که همه‌ی صاحب‌نظران بر آن اجماع داشته باشند وجود ندارد؛ در عین حال قدر متقن آن است که خانواده کوچک‌ترین و در عین حال مستحکم‌ترین واحد اجتماعی محسوب می‌شود. استحکام خانواده امروز دستخوش بسیاری از تحولات از جمله تحولات فن‌آورانه است. فضای مجازی، بستر شکل‌گیری انبوهی از تغییرات در خانواده شده است. کمتر خانواده‌ای، خاصه در دوران اوج بیماری کرونا، در جهان از تعامل با بستر فضای مجازی جا مانده است. تحقیق حاضر پژوهشی کیفی است که با روش تحلیل مضمون، به گونه‌شناسی خانواده‌های ایرانی در دوران شیوع بیماری کرونا با فضای مجازی پرداخته است. مبنای اصلی تحلیل در این تحقیق، توجه به مسئله‌ی «گفتمان» در زمینه‌ی خانواده است و تحوّل در گفتمان خانواده در واقع به‌معنای تحوّل در ساختارها، کارکردها و قوانین خانواده است. یافته‌ها: مهم‌ترین گفتمان‌های مورد تاکید در این پژوهش گفتمان «خانواده‌ی ایرانی-اسلامی» به‌عنوان گفتمان مبنا و گفتمان «خانواده‌ی غربی» به‌عنوان گفتمان تاثیرگذار بر گفتمان مبنا است. همچنین، سه گفتمان خانواده‌ی سنتی، خانواده‌ی کاربرِ پیرو و خانواده‌ی کاربرِ فعال قابل شناسایی هستند. نتایج: بسط عدالت برای پوشش ضعف‌های گفتمان خانواده سنتی در گسترش سواد رسانه‌ای و پوشش کاستی گفتمان خانواده کاربر پیرو در بسط فرهنگ رسانه‌ای است. گفتمان خانواده‌ی کاربر فعال نیز نیازمند رویکردهای حمایتی- توسعه‌ای است.

typology of different iranian families’ close encounter with cyberspace during the corona virus outbreak

there is no general consensus among all the experts on one comprehensive definition of the family; however, it is certain that family is the smallest and, at the same time, the strongest social unit. today, the strength of the family is subject to many changes, including the technological ones. cyberspace has become the bedrock of mass changes in the family. few families in the world, especially during the peak of covid19 pandemic  are left out of the interaction with cyberspace. this study is a qualitative research that, through content analysis method, has dealt with the typology of iranian families’ encounter with the cyberspace during the outbreak of corona virus. the major basis of the analysis is the attention paid to the issue of discourse in the field of family and that any change in family discourse actually means a change in the structures, functions, and laws of the family. the most important discourses emphasized in this study are the discourse of iranian-islamic family as the basis discourse and that of western family as the discourse influencing the basis discourse. also, three discourses of traditional family, follow-up user family”, and active user family are identifiable. the expansion of justice in order to cover the weaknesses of the traditional family discourse in the development of media literacy and covering the shortcomings of the follow-up user family discourse is expanding the media culture. the discourse of the active user family also requires the supportive-developmental approaches.