راهبردهای عرصه میراث جهانی مبتنی بر تحلیل سناریوهای تغییر کاربری زمین شهر یزد

ثبت بافت هر شهر در فهرست میراث جهانی، فرصتی بی‌بدیل پیش روی توسعه‌ی آن شهر فراهم می‌آورد؛ متناسب با این فرصت‌، چالش‌هایی نیز در حوزه‌ی کاربری زمین بروز می‌یابد که اگر به‌درستی پیرامون راهبردهای عرصه‌ی میراث جهانی اندیشیده نشود، می‌تواند منجر به بروز آثار سوء و تخریب میراث ارزشمند جهانی گردد. در این راستا پژوهش حاضر سعی دارد با تدوین و تحلیل سناریوهای‌ تغییر کاربری زمین، اقدام به راهبردنگاری عرصه‌ی ثبت جهانی شهر یزد کند. روش پژوهش تحلیلی مبتنی بر فن سناریو نگاری با استفاده از نرم‌افزار میک مک و سناریو ویزارد و در مرحله‌ی ارائه‌ی راهبردها استفاده از روش کیفی طوفان فکری می‌باشد. نتایج پژوهش نشان می‌دهد؛ از بین 69 عاملی که در 8 حوزه‌ی اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، زیست‌محیطی، فضایی/کالبدی، سیاسی، دسترسی و عملکردی شناسایی شد، 14 متغیر به‌عنوان مهم‌ترین پیشران‌های تغییر کاربری اراضی عرصه‌ی ثبت جهانی شهر یزد شناسایی‌شده که از این میان ظرفیت‌های موجود زمین، بیشترین تاثیرگذاری را داشته‌ و پس‌ازآن به ترتیب عامل حفاظت، ضوابط و مقررات، دسترسی به خدمات، جمعیت، نحوه‌ی پراکنش عملکردها، طرح‌های فرادست، اشتغال در بخش خدمات، وضعیت کمی و کیفی خدمات گردشگری، قیمت زمین، منابع آب، امنیت، دسترسی به شبکه‌ی معابر و مشارکت، بیش‌ترین تاثیرگذاری مستقیم را داشته‌اند. نتیجه تعیین عدم قطعیت پیشران‌ها و تجزیه و تحلیل آن‌ها، معرفی سه سناریو حفاظت، توسعه و افول است که متناسب با فضای هر کدام، راهبردهایی ارائه شده است؛ با این خردمایه که بستر مناسبی برای تصمیم‌گیری‌ها و راهبردهای پابرجای آتی فراهم آید.

an analysis of the land use change scenarios for registration of yazd in world heritage list

registration of a city in the list of the world heritage provides an unparalleled opportunity for the development of that city. parallel with this opportunity, there are also some challenges in the field of land use that, if not thought over properly, can lead to adverse effects and destruction of valuable world heritage. in this regard, the present study tries to futurize the land uses in yazd through formulating and analyzing the  scenarios of land use change and pave the way for their world registration. the research method is analytical based on the scenario technique using the mick mac software and wizard scenario. the results show that among the 69 factors identified in eight fields of social, economic, cultural, environmental, spatial / physical, political, accessability, and functional areas, 14 variables can be considered as the most important driving factors of the land use change in the field of  world heritage registration  of yazd. among these factors, the existing capacities of land has the most impact on land use change and after that conservation, rules and regulations, access to services, population, distribution of functions, outreach plans, employment in the service sector, quantitative and qualitative status of tourism services, land value, water resources, security, access to the road network, and participation have had the greatest direct impact. the atmospheres which the impact of these drivers will have on  the future of land use in the world heritage area are classified into three scenarios of conservation, development, and decline.  the first scenario as the selected one, considering the principles of conservation and suggestions of the superordinate plan and observing the laws and regulations, will improve the other factors and bring a good future for the world heritage registration.