بررسی بایسته‌های حق به شهر در فرایند سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی توسعه شهرها (موردی توسعه حمل و نقل شهر تهران)

سیاست‌‌گذاری و برنامه‌‌ریزی حمل و نقل شهری از عرصه‌‌های مهم و تعیین‌‌کننده‌‌ی اشکال توسعه در شهر‌‌ است. نه تنها آینده‌‌ی حیات شهرها بلکه، زیست روزمره‌‌ی ساکنان شهر وابسته به چگونگی تصمیمات حمل و نقلی شهرها است. با توجه به جایگاه سیاست‌‌گذاری حمل و نقل در زیست شهروندان، هدف پژوهش حاضر آن است که بایسته‌‌های حق به شهر در فرایند سیاست‌گذاری حمل و نقل شهر تهران را کشف و مورد بررسی قرار دهد. داده‌‌های مطالعه، کیفی تلفیقی از طریق مصاحبه‌ی نیمه‌‌ساخت‌‌یافته، اسناد بالادستی و کتابخانه‌‌ای، گردآوری و از روش نظریه‌‌ی زمینه‌‌ای برای تحلیل داده‌‌ها استفاده شده است. از طریق نمونه‌‌گیری نظری و هدفمند با 20 نفر از صاحبنظران، مدیران حوزه‌‌ی مدیریت شهری و شهروندان تا رسیدن به اشباع داده‌‌ها مصاحبه انجام شد. گردآوری داده‌‌ها در قالب 9 مقوله‌‌ی محوری و یک مقوله‌‌ی هسته، کدگذاری و تحلیل شد. یافته‌‌ها حاکی از آن است ظرفیت قانونی مشارکت، ظرفیت نهادی، مکانیسم‌‌های شفاف‌‌سازی و نظارتی؛ شرایط علی بایدهای حق به شهر در سیاست‌‌گذاری حمل و نقل شهر تهران به شمار می‌‌آیند. ساختار کلان برنامه‌‌ریزی نیز شرایط زمینه‌‌ای و نظام تصمیم‌‌گیری کلان شرایط مداخله‌‌گر شناسایی شدند. بازسازی بایسته‌‌های حق به شهر در فرایند سیاستگذاری و برنامه‌‌ریزی توسعه‌‌ی حمل و نقل شهر تهران بیانگر آن است که شبکه‌‌ی جامع شفافیت و نظارت در کنار برنامه‌‌ریزی مشارکتی استراتژی‌‌هایی هستند که می‌‌تواند به کار گرفته شود. بر اساس یافته‌‌های این پژوهش، بایسته‌‌های حق به شهر در فرایند سیاستگذاری حمل و نقل، می‌‌تواند حکمروایی خوب شهری را در این حوزه و در سطح عام مدیریت شهری در پی داشته باشد.

Examining the Requirements of the Right to the City in the Policy-Making Process and Development Planning of the Cities: A Case Study of Tehran Transportation Development

Urban transport policymaking and planning is of great importance in determining the forms of the development of a city. Not only the future of the urban life but also the city dwellers’ daily lives depend on how the cities make transportation decisions. Considering the position of transportation policy in the citizens’ lives, this study aims at exploring and examining the requirements of the right to the city in the process of transport policy in Tehran. The study data were qualitative integrated and were collected through semistructured interviews, higherorder documents, and libraries and were analyzed through grounded theory method. Then, through theoretical and purposeful sampling, 20 experts including some managers of different urban managerial systems and some citizens were interviewed until the data saturation. Later on, the collected data were coded and analyzed in the form of 9 axial categories and one core category. Findings indicate that the legal capacity for participation, institutional capacity, and transparency and oversight mechanisms are among the causal conditions of the requirements of the right to the city in Tehran’s transportation policy. The macrostructure of Tehran’s urban planning, the underlying conditions, and the macrodecisionmaking system of the intervening conditions were identified. Reconstructing the requirements of the right to the city in the process of policymaking and planning for the development of Tehran’s transportation system indicates that a comprehensive network of transparency and oversight, along with participatory planning, are the strategies that can be employed. According to the findings of this study, the requirements of the right to the city in the transport policy process can lead to good urban governance in this area as well as at the general level of urban management.