انقلاب57: انکشاف فلسفه تاریخ ایران

جان لاک می‌گفت بیاموزیم که مطلق ممکن نیست (پهلوان، 1366)، اما برعکس، باور به امکان مطلقْ به انحای مختلف همیشه در فرهنگ و تاریخ ایران جاری بوده است. در این مقاله، امکان مطلق، هسته اولیه ایرانی‌بودن یا ایرانیت و نیروی تاریخی استمرار تاریخ ایران تعریف می‌شود و فراتر آنکه، انقلاب اسلامی بلوغ نهایی همین هسته آغازین ایرانیت در عرصه سیاست است. براین‌اساس، جمهوری انقلاب 57، عبارت است از انتقال محتوای اصلی تاریخ ایران به زمان حال. این پرسش اصلی ماست که آیا در همه ادوار تکوین ایران، اصل نخستین یا هسته اولیه‌ای وجود داشته که همه تحولات و تجربیات درخدمت تبلور نهایی آن بوده باشند؟ فرضیه آن است که با انقلاب اسلامی آشکار می‌شود که فلسفه تاریخِ (در معنای نهایت ممکن تاریخ) ایران، تمایل اتصال به مطلق ازطریق تاسیس دولتی مقدس و قدرتمند است. به‌عبارت دیگر، هسته آغازین تشکیل اجتماع ایرانی یک تمایل فکری و روحی فزاینده است که [برخلاف گرایش فکری بسیاری از ملت‌های دیگر] می‌گوید اتصال قومی یا نزدیکی جمعی به مطلق و لاجرم امکان اتصال سیاسی به آن، امری شدنی و ممکن است. ایده مطلق ایران را فراتر از ساختن، به هیئت «اجتماع سیاسی» یا اجتماع معطوف به تاسیس دولت، درآورده است. روش تحقیق پدیدارشناختی می‌کوشد آنچه دربرابر آگاهی و ذهن قرار می‌گیرد بی‌واسطه شهود شود. یافته مقاله این درک بنیادین است که تنها زمانی که تاریخ ایران به نهایت تکامل خود رسیده و تجلی عمومی یافته باشد، فلسفه یا دلیل غایی وجود داشتن آن قابل درک می‌شود. به‌تعبیر دیگر، یک درک سراسری و نهایی از ایران، به ناچار موخر بر تحولی سراسری و نهایی (رخداد) خواهد بود که آن را در افق دید ما قرار دهد و چنین تحولی جز انقلاب 57 نتواند بود.

Revolution 57: Revelation of Iran’s Philosophy of History

John Locke said we should accept that the absolute is an impossible thing. But onthe contrary, the idea of the possibility of the absolute has been always influential inthe history of Iran in various ways. In this article, the possible political absolute isintroduced as the initial core of Iranian identity and the historical force of itscontinuity. Also, the Iran’s 57 Revolution is considered the final maturity of thisinitial core in the political scene and the republic derived from the Revolution isregarded as the transition of the main content of Iran’s history to its modern era. Ourmain question is that in the process of the formation of Iran, has there been anyprimary principle or initial core underlying all its developments and experiments?The hypothesis is that by the advent of the Islamic Revolution, it was revealed thatthe philosophy of history of Iran (that is the possible end of Iranian history) lies inthe longing for linkage to the absolute through establishing a holy and powerfulstate. In other words, the evolving core of Iran’s advent is an increasing spiritualmoral inclination which contrary to many other nations, suggests that ethnic andpolitical linkage to the absolute is a possible thing. The idea of the absolute hasturned Iran into a political community, prone to establish a state.The method of research used in this article is a phenomenological one which tries tounderstand what is exposed to mind or consciousness. The finding of this article is afundamental understanding about the final evolution of Iran’s history andrecognizing its philosophy or the ultimate cause of its being. In other words, acomprehensive and eventual understanding of Iran is to be considered inevitablyposterior to a total and final change manifested to us as Iran’s 57 Revolution.