مقایسۀ اثربخشی درمان هیجان مدار و سایکودراما بر تنظیم شناختی هیجانی، نشخوار فکری و انعطاف‌پذیری شناختی در دانش‌آموزان ورزشکار دارای اختلال اضطراب اجتماعی

هدف: پژوهش حاضر، با هدف مقایسه اثربخشی درمان هیجان‌محور و سایکودراما بر تنظیم شناختی هیجان، نشخوار فکری و انعطاف‌پذیری شناختی در دانش‌آموزان ورزشکار دارای اختلال اضطراب اجتماعی انجام شد.مواد و روش ها:  جامعه آماری شامل کلیه دانش‌آموزان پسر پایه متوسطه دوم شهرستان بانه در سال تحصیلی 1403–1404 بود. نمونه‌ای متشکل از 45 نفر به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و سپس به‌صورت تصادفی در سه گروه 15 نفره  تقسیم شدند. تشخیص اختلال اضطراب اجتماعی بر اساس مصاحبه بالینی ساختاریافته مطابق با dsm-5 و پرسشنامه اضطراب اجتماعی صورت گرفت. همچنین ابزارهای مورد استفاده برای سنجش متغیرهای وابسته شامل پرسشنامه تنظیم شناختی هیجان (cerq)، پرسشنامه نشخوار فکری (rrs) و مقیاس انعطاف‌پذیری شناختی (cfs) بود. جلسات مداخله به‌صورت هفتگی برگزار شد. درمان هیجان‌مدار در هشت جلسه و سایکودراما در هفت جلسه، با یک جلسه در هفته و مطابق پروتکل‌های معتبر هر رویکرد اجرا گردید. داده‌ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیره (mancova) مورد تحلیل قرار گرفتند. یافته‌ها: نتایج نشان داد هر دو روش درمانی، به‌طور معناداری موجب بهبود تنظیم شناختی هیجان و انعطاف‌پذیری شناختی و کاهش نشخوار فکری در مقایسه با گروه کنترل شدند. همچنین، درمان هیجان‌محور نسبت به سایکودراما اثربخشی بالاتری در بهبود متغیرهای شناختی هیجانی نشان داد.نتیجه گیری: بر اساس نتایج، می‌توان از این دو رویکرد به‌ویژه درمان هیجان‌محور در مداخلات روان‌شناختی برای دانش‌آموزان ورزشکار دارای اضطراب اجتماعی بهره برد.

comparison of the effectiveness of emotion-focused therapy and psychodrama on cognitive emotion regulation، rumination، and cognitive flexibility in athlete students with social anxiety disorder

the present study aimed to compare the effectiveness of emotion-focused therapy (eft) and psychodrama on cognitive emotion regulation، rumination، and cognitive flexibility in athlete students with social anxiety disorder. methodologically، the study was quasi-experimental with a pre-test–post-test control group design. the statistical population consisted of all male high school students in baneh county during the 2024–2025 academic year who were actively participating in sports and diagnosed with social anxiety disorder. a purposive sample of 45 students was selected and randomly assigned to three groups of 15 (eft، psychodrama، and control). the diagnosis of social anxiety disorder was made based on a structured clinical interview in accordance with dsm-5 and the social anxiety questionnaire. the instruments used to assess the dependent variables included the cognitive emotion regulation questionnaire (cerq)، the ruminative responses scale (rrs)، and the cognitive flexibility scale (cfs). interventions were conducted in ten weekly group sessions. data were analyzed using multivariate analysis of covariance (mancova). the findings revealed that both therapeutic approaches significantly improved cognitive emotion regulation and cognitive flexibility and reduced rumination compared to the control group (p < 0.05). moreover، emotion-focused therapy was found to be more effective than psychodrama in enhancing cognitive-emotional variables. based on these results، both interventions—particularly emotion-focused therapy—can be utilized in psychological interventions for athlete students with social anxiety.