واکاوی جامعه‌شناختی پژوهش‌هایِ در پیوند با زنان شاهنامه (با تکیه بر پژوهش‌های یک قرن اخیر)

یکی از مهم ترین مسائل پیش روی پژوهشگران در حوزة ادب فارسی، فقدان اطلاعات کافی در خصوص پیشینة تحقیقات انجام شده در حوزه های مشخص است؛ از همین روی،نگارندگان در پژوهش حاضر به معرفی پژوهش‏هایی در حوزۀ زنان شاهنامه برآمده‌اند و با واکاویِ جامعه‌شناختیِ حدود370 مقاله و 170 رساله و پایان‌نامه و 36 عنوان کتاب در حوزۀ مطالعات زنان شاهنامه از سال 1300 تا 1400 به مطالعه و بررسی این پژوهش‌ها پرداخته و کوشش شده ‏است تا ضمن ارائۀ آمارها در قالب جدول‏ و نمودار، سال‏شمار تحقیقات، سیر صعودی آن‏ها، داستان‏های پُراستقبالِ مربوط به زنان شاهنامه، جنسیّت پژوهشگران و رویکردهای اصلی و فرعی تحقیقات، نقد و بررسی شود. عواملی مانند پررنگ‏تر شدن حضور دختران در دانشگاه‏ها و رشد سه برابری تعداد اعضای هیات ‌علمی زن در کشور موجب شده است تا میزان گرایش پژوهشگران به نقد و بررسی داستان‏های زنان شاهنامه از اواخر دهۀ هشتاد شمسی روندی رو به افزایش داشته باشد. شخصیت‌هایی همچون سودابه، رودابه، منیژه، گردآفرید، تهمینه، شیرین، سیندخت و گردیه به ترتیب بیشترین میزان پژوهش‏ها را به خود اختصاص داده‏ است و تعداد پژوهشگران زن در مقایسه با مردان بیشتر بوده است. رویکردهای اصلی این پژوهش‏ها، شامل پژوهش‏های عمومی (زنان)، تطبیقی، مقایسه‏ای، نظریه‏ای، بلاغی و رویکردهای فرعی پژوهش‏ها هم شامل پژوهش‌های فمینیستی، روان‌شناختی، اجتماعی و نظریۀ اشخاص (مباحث تئوریک) است که از دل پژوهش‌های نظریه‏ای در رویکرد اصلی به دست آمده است.

sociological analysis of the researches related to the women of shahnameh (based on the researches of a recent century)

in this research, the authors have delved into various studies centered on women in the *shahnameh*. they analyzed approximately 370 articles, 170 treatises and theses, and36 book titles related to women's studies within the *shahnameh* from 1300 to 1400. their goal was to present statistical data in the form of tables and graphs, illustrating thenumber of research projects conducted over the years, the increasing interest in thisfield, the most prominent stories about women in the *shahnameh*, and the genderdistribution among researchers.several factors have contributed to this growing trend, including the risingenrollment of girls in universities and the tripling of female faculty membersnationwide. as a result, there has been a significant increase in interest in critiquing andanalyzing the narratives surrounding women in the *shahnameh* since 1880.noteworthy characters such as soudabeh, rudabeh, manijeh, gardafrid, tehmineh,shirin, sandakht, and gardiyeh have attracted considerable research attention, with agreater number of female researchers compared to their male counterparts.the primary research categories encompass general studies on women, naturalresearch, comparative analyses, and various theoretical frameworks, including feminist, psychological, and social perspectives, along with theories of love derived from thesetheoretical explorations in the main research.