‏ سیر حافظه جمعی در شکل‌گیری فرهنگ سوگواری در جامعه دینیِ ایران مبتنی ‌بر نظریه «حافظه جمعی» موریس هالبواکس با مطالعه موردی «مراسم عاشورا و سیاووشان»

انسان در چهارچوب یک فرآیند تحول بزرگ تاریخی و اجتماعی زیست می‌کند و در امتداد نسل‌هایی از گذشته قرار دارد که همگی از والدین خود آموزه‌های زیستی و آیینی را آموخته و از تجربه خود نیز در موقعیت‌های مختلف اجتماعی، دینی و تاریخی نیز بهره برده‌ است. لذا دلیل ایجاد یک جامعۀ یکپارچه می‌تواند ذهن هرکس را به سمت‌وسوی فرایندی قاعده‌مند هدایت کند که از حافظه‌ای جمعی نشات گرفته است. موریس هالبواکس ازجمله فیلسوفانی است که نظریه خود در باب حافظه جمعی را بر اساس سه مرحله توصیف کرده است. 1-بومی‌سازی حافظه 2- یادبود بر اساس یک داستان تاریخی و3- تشکیل حافظه دینی طبق باورهای پیشینیان؛ درواقع حافظه انسان می‌تواند ظرفیت کامل ذهنی را برای یادآوری حوادث و تجربیات گذشته بازیابی کند. هدف از این پژوهش، بررسی سیر حافظه جمعی در شکل گیری آیین سوگواری با استعانت از حافظه جمعی بر اساس نظریات هالبواکس است که به روش تحلیلی-توصیفی و با منابع کتابخانه‌ای انجام‌شده و در پایان به این نتیجه رسیده است که جامعه دینی همواره از منشاء دینی خود پیروی می‌کند و در هر مرحله با تغییراتی به همان ماهیت اصلی خود رجوع کرده و با یک اندیشه دینی و محوری، همبستگی یک جامعه را تضمین می‌کند.

the course of collective memory in the formation of mourning culture in iran's religious society based on the theory of collective memory by maurice halbwachs with the case study of kashura and siyavoshan ceremonies

a man lives in the framework of a great historical and social transformation process and is along generations of the past who all learned biological and religious teachings from their parents and benefited from their experience in different social، religious and historical situations. therefore، the reason for creating a unified society can guide everyone's mind towards a systematic process that originates from a collective memory. halbwachs is one of the philosophers who described his theory of collective memory based on three stages. 1- indigenization of memory 2- commemoration based on a historical story and 3- formation of religious memory according to the beliefs of the predecessors, in fact، human memory can restore the full mental capacity to recall past events and experiences. the purpose of this research is to investigate the course of collective memory in the formation of the mourning ritual with the help of collective memory based on the theories of halbwachs، which was carried out in an analytical-descriptive method and with library sources، and in the end it came to the conclusion that the religious society always it follows its religious origin and returns to its original nature with changes at each stage and guarantees the solidarity of a society with a central religious idea.