تعدیل تنش خشکی و بهبود ویژگی‌های فیزیولوژیک در سیاهدانه (nigella sativa l.) با کاربرد کودهای زیستی و محلول‌پاشی روی

جهت بررسی تاثیر کودهای زیستی و محلول پاشی روی بر ویژگی های فیزیولوژیک و غلظت عناصر در سیاهدانه تحت رژیم های مختلف آبیاری، آزمایشی به صورت اسپلیت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در زرقان استان فارس در سال های 1397 و 1398 انجام شد. رژیم های آبیاری (تامین 100، 75 و 50 درصد نیاز آب آبیاری) در کرت اصلی و کود های زیستی (قارچ مایکوریزا، فسفات بارور2، قارچ مایکوریزا + فسفات بارور2، عدم کاربرد کود زیستی) و محلول پاشی (محلول پاشی روی، عدممحلول پاشی روی) در کرت فرعی قرار گرفت. در هر دو سال آزمایش، کاهش درصد نیاز آب آبیاری از 100 به 50 درصد، کاهش غلظت نیتروژن (45%)، کلروفیل a (70%)، پروتئین محلول (37%)، محتوای نسبی آب (40%) عملکرد بیولوژیک (46.6%) و عملکرد دانه (56%) سیاهدانه را باعث شد ولی افزایش صفاتی چون پرولین (1.35 برابر)، قند محلول (60%) و نشت الکترولیت (1.1 برابر) را به همراه داشت. کاربرد کود های زیستی به ویژه به صورت ترکیبی (قارچ مایکوریزا + فسفات بارور2) و محلول پاشی روی، تمامی صفات بجز نشت الکترولیت را به افزایش داد. به طوریکه در آبیاری 50 درصد، کاربرد توام کود زیستی نسبت به عدم کاربرد کود زیستی در سال 1397 و 1398 عملکرد دانه را به ترتیب 46 و 50 درصد افزایش داد. نتایج نشان داد که کودهای زیستی و محلول پاشی روی از طریق بهبود جذب عناصر غذایی و خصوصیات فیزیولوژیک، اثرات منفی تنش خشکی در سیاهدانه را تعدیل می نماید.

drought stress mitigation and physiological traits modulation in black cumin (nigella sativa l.) by biofertilizers and zinc foliar application

in order to investigate the effect of biofertilizers and zinc foliar application on the physiological characteristics and nutrient concentration of black cumin under different irrigation regimes, a split factorial experiment was conducted in the form of a randomized complete block design with three replications in zarghan, fars province, in 2017 and 2018. irrigation regimes (providing 100, 75 and 50% of the irrigation water requirement) as the main plot and biofertilizer (mycorrhiza, phosohate barvar2, mycorrhiza + phosohate barvar2, no biofertilizer) and foliar application (zinc foliar application, no foliar application) were considered sub-plots. in both years of the experiment, the reduction of irrigation water decreased the nitrogen concentration of aerial organs (45%), chlorophyll a (70%), soluble protein (37%), relative water content (40%), biological yield (46.6%), and grain yield (56%) of black cumin. however, it increased traits such as proline (1.35 times), soluble sugar (60%), and electrolyte leakage (1.1 times). biofertilizer application, especially in combination (mycorrhiza+ phosphate barvar2), and zinc foliar application increased all the traits mentioned except electrolyte leakage. so in 50% irrigation, the combined application of biofertilizer compared to no application of biofertilizer increased the grain yield by 46% and 49.7% in 2018 and 2019, respectively. the results showed that the application of biofertilizers and zinc foliar application moderates the negative effects of drought stress in black cumin by improving nutrient absorption and physiological characteristics.