اثر تنش خشکی و کودهای زیستی مایکوریزا، ازتوباکتر و آزوسپیریلوم بر ویژگی‌های بیوشیمیایی دو رقم گندم آبی

به‌منظور بررسی اثر تنش خشکی و کودهای زیستی مایکوریزا، ازتوباکتر و آزوسپیریلوم بر عملکرد و ویژگی های بیوشیمیایی دو رقم گندم، آزمایشی به صورت اسپلیت – فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در سال زراعی 95-1394 در شهرستان پلدختر به اجرا در آمد. تنش خشکی در کرت‌های اصلی شامل سه سطح آبیاری کامل، قطع آبیاری از مرحله سنبله دهی و قطع آبیاری از مرحله پر شدن دانه بود. کرت های فرعی به صورت فاکتوریل شامل عامل کود زیستی در چهار سطح شاهد (بدون کود)، تلقیح میکوریزا، تلقیح میکوریزا+ ازتوباکتر و تلقیح میکوریزا و آزسپیریلوم و عامل رقم شامل دو رقم چمران و بهرنگ بود. تنش خشکی در مرحله گلدهی موجب کاهش بیشتر غلظت کلروفیل و محتوی اغلب عناصر شامل نیتروژن، فسفر، پتاسیم، مس و منگنز در اندام هوایی و دانه شد، اما غلظت پرولین و آنزیم های آنتی اکسیدان را افزایش بیشتری داد. محتوی اغلب عناصر در اندام هوایی و دانه، غلظت پرولین و آنزیم های آنتی اکسیدان در رقم چمران بیشتر از بهرنگ بود. کاربرد همزمان میکوریزا و باکتری های محرک رشد نسبت به تیمار شاهد، محتوی اغلب عناصر در اندام هوایی و دانه را افزایش داد؛ اما غلظت پرولین و آنزیم های آنتی اکسیدان را کاهش داد. اثرات متقابل نشان دهنده از واکنش متفاوت ارقام به سطوح کود زیستی در تیمارهای مختلف تنش خشکی بود. در مجموع رقم چمران با کاربرد تلفیق میکوریزا با ازتوباکتر و یا آزسپیریلوم قابل توصیه است.

effect of drought stress and mycorhiza, azetobacter, and azospirilium bio-fertilizers on the biochemical traits of two irrigated wheat cultivars

in order to investigate the effect of drought stress and biofertilizers from mycorrhiza, azotobacter and azospirillum on the yield and biochemical characteristics of two wheat cultivars, a randomized complete block design in the form of split-factorial experiment was conducted with three replications in the crop year 2014-2015 in poldakhter city. drought stress in the main plots consisted of three levels of full irrigation, interruption of irrigation from the spike stage and interruption of irrigation from the seed filling stage. the sub-plots factorially included biofertilizer factor in four levels of control (without fertilizer), mycorrhiza inoculation, mycorrhiza+aztobacter inoculation, mycorrhiza+azespirillum inoculation, and the cultivar factor included chamran and behrang cultivars. drought stress in the flowering stage caused a decrease in the content of chlorophylls and most elements, including nitrogen, phosphorus, potassium, copper and manganese, in shoots and seeds, but increased the content of proline and antioxidant enzymes. the content of most of the elements in aerial parts and seeds and the concentration of proline and antioxidant enzymes were higher in the chamran variety than behrang. the simultaneous use of mycorrhizae and growth-stimulating bacteria increased the content of most elements in shoots and seeds compared to the control treatment, but it decreased the concentration of proline and antioxidant enzymes. the mutual effects indicated the different responses of cultivars to the levels of biofertilizer in different drought stress treatments. in general, the chamran variety is recommended by combining mycorrhiza with azotobacter or azespirillum.