ارزیابی مولفه های کیفیت فضای نیمه باز در آثار معماری مسکونی معاصر

اهداف: فضاهای نیمه‌باز در آثار مسکونی معاصر، کیفیت‌ خود را به عنوان یکی از فضاهای مهم خانه از دست داده‌ اند. لذا هدف پژوهش شناسایی مولفه‌های کیفیت فضای نیمه‌باز مسکونی و ارزیابی میزان انطباق و افتراق این مولفه‌ها در معماری معاصر مسکونی کشور است.روش ها: مولفه‌های فضای نیمه‌باز با روش توصیفی شناسایی شد و سپس 30 نمونه مطالعاتی در سطح کشور، با روش مورد پژوهی ارزیابی شد و فراوانی و وزن مولفه‌ها (بر اساس آنتروپی شانون) در ادبیات موضوع و نمونه ها به دست آمد. سپس بین اولویت‌بندی مولفه‌های ادبیات موضوع و نمونه‌های مطالعاتی قیاس تطبیقی صورت پذیرفت.یافته‌ ها: اشتراکات شامل تنوع فعالیت و فضایی، فعالیت مطلوب، دید و منظر، ارتباط با محیط ، حریم و عناصر طبیعی، همجواری با فضای داخلی، ابعاد - ارتفاع فضا، تناسبات فضا، بازشو، مصالح، عناصر سازنده فضا می‌باشند. افتراقات مولفه‌های معنایی اینگونه است که در ادبیات موضوع تعامل اجتماعی، امنیت و آسایش اولویت داشته و در مقابل مولفه‌ زیبایی، محصوریت و تداوم بصری در اجرا اولویت دارد. افتراقات‌ مولفه‌های کالبدی اینگونه ‌اند که ادبیات موضوع روی ساختار کالبدی شامل میزان سطوح، تخلخل، وسعت و عمق فضا تاکید می‌کند، ولی نمونه‌های مطالعاتی گویای تفوق نگاه زیبایی شناسی مشتمل بر رنگ، تناسب حجم پر و خالی و فرم می‌باشند.نتیجه گیری: بعد از توجه به اشتراکات مولفه‌های معنایی و کالبدی به عنوان بدیهیات اولیه طراحی، افتراق‌ها نشان می‌دهد، آنچه در ارتقا کیفیت فضاهای نیمه باز آثار معاصر مسکونی حائز اهمیت است توجه به خواست، بودجه و اقتصاد مسکن و الزامات فرهنگی-اجتماعی بسترهای متفاوت است. 

assessment of the quality components of semi-open spaces in contemporary resindential architecural works

aims: in contemporary residential architecture, semi-open spaces have lost their quality as one of the essential spaces of a home. therefore, the aim of this research is identifing the components that increase the quality of semi-open residential spaces and assessing the level of intersections and differentiation of these components in literature review and contemporary residential architecture of the country.methods: the components of semi-open spaces were identified using a descriptive method, and then 30 case studies in iran were evaluated using a cese study method. the frequency and weight of the components were obtained based on shannon’s entropy in the literature and case studies. subsequently, a comparative analysis was conducted between the prioritization of components between literature review and case studies.findings: the intersectional components of semi open space include diverse activities and spaces, desirable activities, view, interaction with environment, privacy and natural elements, adjacency to interior spaces, spatial dimensions - height, spatial proportions, openness, materials, and spatial construction elements. the semantic differentiations are as follow social interaction, safety, and comfort are protorized in the literature review, while aesthetic components such as restraint, visual continuity, and beauty are protorized in case studies. the physical differentiations are such that the literature emphasizes the physical structure, including surface areas, porosity, spaciousness, and depth of space, whereas the case studies illustrate a superiority of aesthetic considerations, involving color, volumetric balance, and form. conclusion: after considering the intersectional semantic and physical components as primary design imperatives, the differences indicate that what is crucial in enhancing the quality of semi-open spaces in contemporary residential works is desires, housing budgets, and socio-cultural requirements of diverse contexts.