نسبت مولفه‌های کلامی و تاریخی در شرح‌حال ‌معصومان(ع) (مطالعه موردی: نزهه الکرام)

عنایت اصلی شیعیان به‌ویژه شیعیان امامی‌مذهب به معصومین(ع) و مسئله امامت، سبب پدید آمدن کتاب‌ های اهل‌ِبیت‌ نگاری شد که ذیل شاخه سیره‌نگاری در تاریخ ‌نگاری اسلامی قابل دسته‌ بندی است. باتوجه‌به اینکه عقیده، یکی از بن‌مایه‌های اصلی سیره‌ نگاری محسوب می‌ شده، مطالعه نسبت استفاده از کلام و تاریخ در این آثار حائز اهمیت است. در این پژوهش کوشش شد مولفه‌های کلامی و تاریخی و سنجش فراوانیِ این شاخصه ‌ها در کتاب «نزهه الکرام و بستان العوام» نوشته محمد بن حسین رازی آبی (زنده در 630 ق) شناسایی شود. براین‌اساس، پرسش مقاله حاضر آن است که رازی کدام مولفه‌های کلامی و تاریخی را در نگارش شرح‌حال چهارده‌معصوم(ع) در کتاب نزهه الکرام به کار بست و چه نسبتی میان فراوانی این مولفه‌ها در حوزه کلام و تاریخ وجود دارد؟ روش مورد استفاده، توصیفی با تاکید بر تحلیل محتوای کمی است. نتیجه پژوهش نشان می ‌دهد دو مولفه «احتجاج بر پایه علم دین» و «معجزه» به‌عنوان پربسامدترین مولفه‌ های کلامیِ کتاب، بیش از همه با شاخصه‌ های تاریخیِ فضیلت و حادثه‌ زمان‌ مند پیوند داده شدند. «فضیلت» شاخصه غالب متن است. رازی این شاخصه را بیشتر با مولفه ‌های کلامی به‌ویژه معجزه درهم تنیده تا هم‌زمان شان قدسی و زمینی امام(ع) را پوشش داده و آن را فراتر از سایر رقبا درزمینه امامت و خلافت قرار دهد.

the ratio of theological and historical components in the biography of infallibles (masooman); case study: nozhato al karam

the main concern of the shiites, especially the imami shiites, the religion of the innocents (pbuh) and the issue of imamate, led to the emergence of ahl al-bayt books, which can be classified under the biographical branch of islamic historiography. considering that belief is one of the main principles of biography, it is important to study the ratio of the use of words and history in these works. in this research, an attempt was made to identify the theological and historical components and to measure the frequency of these indicators in the book nozhato al-karam and bostan al-awam written by mohammad bin hossein razi abi (lived in 630 a.h.). therefore, the question of the present article is, which theological and historical components did razi use in writing the biography of chardeh masoom (pbuh) in the book nozhato al-karam, and what is the ratio between the abundance of these components in the field of theology and history? the method used is descriptive with emphasis on quantitative content analysis. the result of the research shows the two components reasoning based on the science of religion and miracle as the most frequent theological components of the book, were most of all linked with the historical indicators of virtue and timely incident. virtue is the dominant feature of the text. razi intertwines this characteristic with theological components, especially miracles, to simultaneously cover the sacred and earthly dignity of imam (a.s.) and place him beyond other competitors in the field of imamate and caliphate.