تحلیل تاریخی روایات اهل بیت (ع) درباره صلح امام حسن (ع) بر پایه گزارش های متون کهن (تا قرن پنجم هجری)

صلح امام حسن(ع) در جایگاه یکی از مهمترین کنش‌‌های سیاسی معصومان(ع) در روایات و سخنان منقول و منتسب ایشان بازتاب یافته است. پژوهش حاضر باهدف تحلیل تاریخی روایات و سخنان اهل‌‌‌بیت(ع) درباره صلح امام حسن(ع) برپایه گزارش‌‌های متون کهن (تا قرن پنجم هجری) به‌روش تحلیلی- اسنادی تاریخی انجام شد و به این سوال پاسخ داد که روایات و سخنان اهل‌بیت(ع) چه مراحل تاریخی دارد، بیانگر چه ابعاد و رویکردی در این موضوع بوده و چه دستاوردی در این‌موضوع داشته است. نتایج بررسی‌ها نشان داد که روایات و سخنان اهل‌بیت(ع) در مورد صلح امام حسن(ع) را می‌توان در سه دسته تفکیک و دسته‌بندی نمود: روایات مروبوط به دوره پیش از صلح آن امام(ع)، هنگام صلح ایشان و روایاتی که مربوط به پس از صلح امام حسن(ع) است. روایاتی که در موضوعات پیش از صلح امام حسن(ع) بیان شده، به وقوع این رخداد اشاره دارد که می‌تواند افکار مخاطبان را برای مواجهه با آن مهیا کند. روایات هنگام صلح، شرایط، زمینه‌ها و علل صلح را با رویکردی اثباتی تبیین نموده در جامعه مخاطب نوعی آگاهی و شناخت نسبی از این اقدام امام حسن(ع) ایجاد نموده است. روایات بعد از صلح امام حسن(ع) نشان می‌دهد که به‌‌سبب قیام امام حسین(ع) که در دوره بعد از صلح امام حسن(ع) اتفاق افتاد، صلح ایشان شبهه و سوالاتی ایجاد کرد که معصومین(ع) به‌‌طور مشخص تا دوران امام صادق(ع)، به تبیین آن و اقناع مخاطبان در این مورد اهتمام داشته‌ باشند.

historical analysis of ahl al-bayt's narrations about the peace of imam hasan based on the reports of ancient texts (until the 5th century ah)

imam hasan’s peace is one of the most important political actions of the infallibles, and it is reflected in his narrated and attributed narrations and sayings. the present study was conducted with the aim of historical analysis of the narrations and sayings of the ahl al-bayt about the peace of imam hasan based on the reports of ancient texts (up to the fifth century of hijra) using the analytical-historical document method and answered the question of what historical stages the narrations and sayings of the ahl al-bayt have, indicating what dimensions and approach has been in this issue and what has been achieved in this issue. the results of the research showed that the narrations and sayings of the ahl al-bayt about the peace of imam hassan can be divided into three categories: narratives related to the period before the peace of imam ,during his peace and the traditions related to imam hassan after the peace. the narrations mentioned in the topics before the peace of imam hasan refer to the occurrence of this event, which can prepare the audience’s thoughts to face it. narratives at the time of peace have explained the conditions, contexts and causes of peace with a positive approach and have created a kind of relative awareness and understanding of this action of imam hassan in the audience. narratives after the peace of imam hassan show that because of the uprising of imam hossein that happened in the period after the peace of imam hassan, his peace created doubts and questions that the infallibles, specifically until the time of imam sadiq, explained and convinced the audience should pay attention to this.