اندیشه باستان ‌زدایی در ایران عصر انقلاب اسلامی (خاستگاه ‌شناسی و شاخصه‌ های فکری)

بی‌ شک یکی از شرایط احیای تمدن اسلامی، تبیین صحیح رابطه دو بعد ملی و دینی هویت است و تبیین هر یک از رویکردهای متمایز فکری نسبت به هویت باستانی ایرانیان از مقدمات مهندسی فرهنگیِ این دو بُعد هویتی می‌باشد. پژوهش حاضر با روش تبیینی (علت‌یاب) و تفسیری-تفهّمی (معناکاو) به تبیین شاخصه‌های فکری و علل پیدایی نگرش باستان‌زدایی در ایرانِ عصر انقلاب اسلامی می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که: «اعتقاد به جعلی بودن نژاد آریایی، باور به نقش‌آفرینی فعال یهود در تحریف تاریخ ایران باستان، مناقشه در شخصیت کوروش، باور به شکوهمندی تمدن ایران قبل از هخامنشیان و انکار آن از هخامنشیان تا ظهور اسلام»، از شاخصه‌های فکری و همچنین «قوم‌گرایی، متعارض دیدن هویت باستانی با هویت اسلامی و عدم موفقیت در برقراری سازگاری بین این دو مقوله، سلطه طولانی جریان باستان‌پرستی قبل از انقلاب و ابتناء ماهوی رژیم پهلوی بر آن»، از علل پیدایی رویکرد باستان‌زدایی در عصر انقلاب اسلامی می‌باشد.

the idea of de-antiquarianism in iran during the era of the islamic revolution (etymology and intellectual criterion)

undoubtedly, one of the conditions for the revival of islamic civilization is the correct explanation of the relationship between the national and religious dimensions of identity, and the explanation of each of the distinct intellectual approaches to the ancient identity of iranians is one of the prerequisites for the cultural engineering of these two identity dimensions. the current research deals with the explanation of the intellectual indicators and the causes of the antiquarian attitude in iran during the era of the islamic revolution with an explanatory method. the findings of the research show that: belief in the fakeness of the aryan race, belief in the active role of jews in distorting the history of ancient iran, controversy in the personality of cyrus, belief in the splendor of iranian civilization before the achaemenids and denying it from the achaemenids until the advent of islam intellectual indicators and ethnicism, seeing the ancient identity as conflicting with the islamic identity and the failure to establish compatibility between these two categories, the long dominance of the archaism trend before the revolution and the contention of the pahlavi regime on it, are among the causes of the de-antiquarian approach in the era of the islamic revolution.