خصوصیات ریختی و مولکولی دو گونه psilenchus (nematoda: psilenchidae) از منطقه تاف استان لرستان، ایران

 نماتدهای جنس psilenchus انگل ضعیف گیاهان و خزه ها هستند که از ریشه‌های مویین و سلول‌های اپیدرمی ریشه تغذیه می‌کنند.  قبلاً اعضای این جنس به دلیل داشتن استایلت ظریف و دم بلند در تیره tylenchidae قرار داشتند. به دلیل شباهت بیشتر اعضایی از تیره تیلنکیده (با دو لوله جنسی و داشتن فاسمید در دم) به اعضای بالاتیره dolichodoroidea، پیشنهاد گردید این اعضا در یک تیره جداگانه به نام psilenchidae، با دو زیر تیره antarctenchinae (استایلت دارای گره، فرج دارای     پرده های جانبی و اپی پتیگما) و psilenchinae (فاقد سه مشخصه ذکر شده) قرار داده شوند. این جنس در حال حاضر دارای 21 گونه معتبر بوده (فقط چهار گونه دارای توالی نوکلئوتیدی) که 10 گونه از ایران گزارش شده است. طی سال‌های 1401 و 1402 تعداد 100 نمونه از خاک فراریشه درختان میوه و جنگلی منطقه تاف شهرستان خرم‌آباد جمع‌آوری گردید و پس از جداسازی و استخراج نماتدها با روش سینی، اسلاید میکروسکپی تهیه شد. در ابتدا بررسی ویژگی‌های ریخت‌شناختی و ریخت‌سنجی نمونه‌ها صورت گرفت؛ سپس مطالعه مولکولی با استفاده از پرایمر ناحیه ژنی d2-d3 28s-rdna نیز انجام شد. دو گونه psilenchus curcumerus وvinciguerrae  p. به ترتیب یک و دو توالی از ناحیه فوق الذکر شناسایی شدند. این اولین گزارش از وجود این دو گونه در منطقه می‌باشد. مقایسه‌ ویژگی‌های ریخت‌سنجی و ریخت‌شناسی این دو گونه با منابع معتبر، ماهیت هر دو گونه را تایید نمود. همچنین در مطالعه مولکولی ماهیت این دو گونه با استناد به توالی‌هایی موجود در بانک ژن، مورد تایید قرار گرفت. 

morphological and molecular characteristics of two species of psilnchus (nematoda: psilenchidae) from the taf region of lorestan province, iran

the species of the genus psilenchus are weak parasites of plants and mosses that feed on hairy roots and epidermal cells of root. previously, the members of the genus were placed in the family tylenchidae because of having weak stylet and elongate tail, but because of the didelphys uterus and the presence of phasmid on the tail, they were more similar to the members of the supper family dolichodoroidea, so “psilenchidae”, as a new family with two subfamilies antarctenchinae (stylet knobbed and vulva with lateral membranes and epiptygma) and psilenchinae (stylet not knobbed and vulva without lateral membranes and epiptygma) was established. the genus psilenchus currently has 21 valid species (only four species have been sequenced), of which 10 species have been recorded from iran. about 100 samples were collected from the rhizosphere of fruit and forest trees in taf region of khoramabad county in 2022 and 2023. the nematodes were extracted using tray method and after fixation, permanent slides were prepared. the morphological and morphometric characteristics of the samples were examined, then a molecular study was performed using the d2-d3 28s rdna marker. two species, psilenchus curcumerus and p. vinciguerrae, were identified with one and two sequences, respectively. this is the first report of these two species from the region. these two species were confirmed based on morphometric and morphological characteristics and phylogeny studies.