آسیب‌شناسی و ارزیابی توزیع زیرساخت‌های اولیه و ثانویۀ گردشگری در شهر ارومیه

زمینه و هدف: امروزه توسعۀ گردشگری به‌عنوان فعالیتی سودآور در اولویت برنامه‌ریزی بسیاری از کشورها قرار گرفته‌ است. در این میان توسعۀ گردشگری نیاز به توسعۀ زیرساخت‌ها دارد. زیرساخت‌ها به‌عنوان موتور محرکۀ صنعت گردشگری باعث جذب سرمایه‌گذار و ایجاد انگیزه برای سرمایه‌گذاری در این بخش می‌شوند. مطالعۀ حاضر با تمرکز بر «ارزیابی توزیع فضایی زیرساخت‌های اولیه و ثانویۀ گردشگری در شهر ارومیه و ارائۀ راهبردهای بهبود»، به تحلیل و دسته‌بندی این زیرساخت‌ها می‌پردازد.روش شناسی: پژوهش حاضر از یک رویکرد ترکیبی بهره می‌گیرد که شامل روش‌های قیاسی و کمی است. اطلاعات مورد نیاز از طریق پیمایش میدانی با ابزار سیستم اطلاعات جغرافیایی (gis)، تکنیک index overlay و پرسش نامه‌های توزیع‌شده در میان متخصصان شهری، شامل اساتید دانشگاهی و دانشجویان تحصیلات تکمیلی و همچنین متخصصان حوزۀ عمل شامل کارکنان سازمان‌های مربوطه (میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، آژانس‌های هوایی و ...) و متخصصان نظام مهندسی انجام شده و مدلی مفهومی ارائه گردید.یافته ها: در این پژوهش، 11 نوع زیرساخت گردشگری شناسایی شد که به دو دسته زیرساخت‌های اولیه (دسترسی به ایستگاه‌های حمل ونقل برون شهری، دسترسی به ایستگاه‌های حمل و نقل درون شهری، فاصله از مراکز اقامتی، فاصله از مراکز درمانی، فاصله از پمپ بنزین و گاز) و زیرساخت‌های ثانویه (فاصله از مراکز پذیرایی، فاصله از مراکز مذهبی، فاصله از مراکز خرید، فاصله از مراکز و دفاتر خدمات مسافرتی، فاصله از مراکز کاربری اداری-انتظامی، فاصله از فضاهای عمومی، سبز و باز شهری) تقسیم می‌شوند.نتیجه گیری و پیشنهادات: با توجه به بررسی‌های انجام شده می‌توان به وضعیت کاملاً نامطلوب زیرساخت‌های اولیه در شهر ارومیه اشاره کرد که حاکی از بی‌توجهی و فرسودگی این زیرساخت‌ها در بستر زمان است. از سویی دیگر توزیع نامتوازن زیرساخت‌های گردشگری، فقدان اتصال فضایی، تمرکزگرایی شدید در توزیع کاربری‌های مرتبط ازجمله مشکلات شهر ارومیه در حوزۀ گردشگری است که نیازمند توجه ویژه و بازنگری در سیاست‌های کلان و خرد در موضوع گردشگری است. راهکارهای عملی شامل طراحی مسیرهای پیاده‌روی گردشگری، ایجاد اقامت گاه‌های اقتصادی و استفاده از فضای مجازی برای تبلیغات است. این پیشنهادات نه تنها برای بهبود زیرساخت‌های ارومیه، بلکه به‌عنوان الگویی برای شهرهای مشابه با پتانسیل گردشگری قابل استفاده‌اند. کاربرد نتایج در ارائۀ راه‌حل‌های عملی برای توسعۀ پایدار گردشگری و امکان تعمیم مدل به سایر شهرها خلاصه می‌شود.نوآوری و اصالت: این پژوهش با ارائۀ تمایز روش‌مند بین زیرساخت‌های اولیه و ثانویه، درک عمیق‌تری از نقش هر دسته در توسعۀ گردشگری فراهم کرده است. مدل مفهومی توسعه یافته، چارچوبی نوین برای تحلیل فضایی ارائه می‌دهد که در مطالعات داخلی کمتر مورد توجه قرار گرفته است. این مدل امکان شناسایی نابرابری‌های فضایی و تدوین راهبردهای هدفمند را فراهم می‌کند. در سطح عملی، پیشنهادات این پژوهش (مانند مسیرهای پیاده‌روی و تبلیغات دیجیتال) می‌توانند مستقیماً در ارومیه اجرا شوند و تجربۀ گردشگران را بهبود بخشند. در سطح نظری، مدل مفهومی ارائه‌شده به‌عنوان الگویی برای شهرهای دیگر با ویژگی‌های مشابه قابل استفاده است. این مدل می‌تواند به برنامه‌ریزان شهری و سیاست‌گذاران کمک کند تا زیرساخت‌های گردشگری را به‌صورت کارآمدتر ارزیابی و توسعه دهند. ارزش افزودۀ این مطالعه در ارائۀ رویکردی نوین برای تحلیل فضایی و ارائۀ الگویی قابل تکرار برای تحقیقات آینده است.

pathology and evaluation of the distribution of primary and secondary tourism infrastructure in the city of urmia

context and purpose: the expansion of tourism has emerged as a central element in the planning strategies of numerous countries, largely fueled by improvements in infrastructure. a well-developed infrastructure attracts investors and stimulates additional investments in the tourism sector. this study seeks to evaluate the spatial distribution of tourism infrastructure in urmia and to propose enhancement solutions, while also investigating the role and classifications of infrastructure within the tourism landscape.design/methodology/approach: the research employs a mixed-methods approach that incorporates a deductive strategy alongside quantitative techniques. it utilizes field surveys and geographic information systems (gis) tools. questionnaires were distributed to urban specialists, encompassing both theoretical experts and practical professionals from various sectors, including cultural heritage, tourism, handicrafts, airlines, and engineering. the study culminates in the development of a conceptual model.findings: this model identifies eleven types of tourism infrastructure, divided into primary and secondary categories. primary infrastructures include access to intercity and intracity transportation, accommodation facilities, medical centers, and petrol stations. secondary infrastructures consist of the proximity to dining establishments, religious sites, shopping centers, travel service offices, administrative and security facilities, as well as public parks or green spaces.conclusion: urmia’s tourism infrastructure presently falls short, showcasing a pattern of neglect and decay. the city grapples with challenges such as an uneven distribution of facilities, inadequate connectivity, and a centralization of services. proposed solutions include the development of dedicated walking trails, the establishment of affordable accommodations, and the use of digital marketing strategies. implementing these measures could enhance urmia’s tourism infrastructure and serve as a blueprint for other cities facing similar issues. ultimately, these findings underscore the necessity for practical solutions to foster sustainable tourism development.originality/value: this study differentiates between primary and secondary infrastructure, deepening our understanding of their respective roles in tourism development. it presents an innovative spatial analysis framework that addresses spatial disparities and informs targeted strategies. recommendations such as the introduction of walking paths and digital advertising can significantly enhance the tourist experience in urmia. additionally, the conceptual model serves as a valuable guide for other cities, equipping urban planners and policymakers to more effectively assess and develop tourism infrastructure. overall, the study’s pioneering approach to spatial analysis offers a replicable model for future research endeavors.