شناسایی و الویت‌‏بندی ریسک پروژه‌‏های مهندسی، تدارکات و ساخت (epc) مطالعه موردی: شرکت بهره‏برداری نفت و گاز کارون

مقدمه و اهداف: یکی از انواع قراردادهای مطرح در اجرای پروژه‌‏ها، روش مهندسی، تدارکات و ساخت بوده که ابزاری برای انتقال فعالیت‌‏ها و نیز ریسک‌‏های پروژه به پیمانکار می‌باشد. با توجه به اهمیت ارزیابی ریسک در پروژه‌های نفتی، به‌ویژه برای پیمانکاران، هدف اصلی این پژوهش، شناسایی و رتبه‌بندی ریسک‌های پیرامون پروژه‌های مهندسی، تدارکات و ساخت (epc) در شرکت بهره‌برداری نفت و گاز کارون است. همچنین این مقاله به دنبال ارائه راهکارهایی برای مدیریت موثر ریسک‌های پروژه‌های مزبور توسط پیمانکاران می‌ باشد.روش‌ها‌:‌ روش تحقیق در این مطالعه شامل چندین گام می‌ باشد. ابتدا با استفاده از روش کتابخانه‌ای و نظرات خبرگان، ریسک‌های موثر در پروژه‌های epc شناسایی، استخراج و طبقه‌بندی شده است. در این گام، تیم تحقیق با مطالعه منابع علمی و مصاحبه با خبرگان صنعت نفت و گاز، لیستی از ریسک‌های احتمالی را تهیه کرده و سپس با ارائه مدلی مبتنی بر روش دلفی فازی و دیدگاه 5 خبره با 15 معیار، تعدادی از ریسک‌های شناسایی شده به عنوان ریسک‌های اصلی انتخاب گردیده‌اند. نظرات خبرگان در قالب اعداد فازی جمع‌آوری و تحلیل شده است تا به اجماع نسبی در مورد ریسک‌های اصلی دست یابند. در گام بعد، با بهره‌گیری مجدد از نظرات خبرگان و روش آنالیز سلسله مراتبی فازی مبتنی بر عدد ریسک،ریسک‌های منتخب بر اساس احتمال وقوع و شدت تاثیر آنها ارزیابی و رتبه‌بندی شده‌اند. برای افزایش دقت نظرات خبرگان و پرهیز از اعمال سلیقه شخصی از سیستم فازی استفاده شده است. در واقع، اعداد فازی به جای اعداد قطعی برای بیان نظرات خبرگان به کار گرفته شده است. یافته‌ها: نتایج حاصل از این پژوهش نشان می‌دهد که ریسک‌های پروژه شرکت مزبور به ترتیب اولویت عبارت از نرخ تورم، اعمال فشار کارفرما بر توقف اجرای کار، افزایش قیمت تجهیزات، تاخیر در پرداخت مالی، وجود عوامل ناهمخوان و استفاده از استانداردهای فرعی در پروژه، ایرادات در طراحی اولیه و اعمال مدیریت مهندسی غیرموثر پروژه می‌باشند. این نتایج می‌تواند به پیمانکاران کمک کند تا ریسک‌های اصلی را شناسایی و برای مدیریت آنها برنامه‌ریزی کنند. همچنین یک نقشه شناختی سناریومحور برای مواجهه با ریسک‌های اثرگذار ارائه شده است. شناسایی و اولویت‌بندی ریسک‌های مزبور، امکان سناریوسازی توسط پیمانکاران برای مدیریت این ریسک‌ها را فراهم می‌سازد تا احتمال رخداد عواقب این چالش‌ها را در شرکت بهره‌برداری نفت و گاز کارون کاهش دهند. در واقع، این نقشه شناختی به عنوان نقشه راه پیمانکاران برای مدیریت ریسک در پروژه‌های epc عمل می‌کند. برای مثال، این راهکارها می‌تواند شامل برنامه‌ریزی دقیق، مدیریت قراردادها، مدیریت تامین مالی، مدیریت تدارکات، مدیریت ذینفعان و ... باشد. هدف اصلی این راهکارها پیشگیری از بروز چالش‌های احتمالی در پروژه می باشد. نتیجه‌گیری: این مطالعه نشان می‌دهد که ارزیابی ریسک در پروژه‌های epc بسیار حائز اهمیت است. پیمانکاران باید با شناسایی ریسک‌های اصلی و ارائه راهکارهای مدیریتی مناسب، از بروز چالش‌های احتمالی جلوگیری کنند. استفاده از ابزارهای تحلیلی مانند آنالیز سلسله مراتبی فازی و نقشه‌های شناختی سناریومحور می‌تواند به پیمانکاران در این زمینه کمک شایانی نموده و نقش بسزایی در موفقیت پروژه‌های epc ایفا نماید.

comprehensive risk identification and prioritization for engineering, procurement, and construction (epc) projects: a case of karoon oil and gas exploitation company

introduction and objectives: one of the prominent contract types for project execution is the engineering, procurement, and construction (epc) method, which serves as a mechanism for transferring project activities and associated risks to contractors. given the significance of risk assessment in oil and gas projects, particularly for contractors, the primary objective of this research is to identify and rank the risks surrounding epc projects in karoon oil and gas exploitation company. additionally, this study seeks to propose effective strategies for managing these risks. methods: the research methodology consists of several stages. initially, relevant risks in epc projects are identified, extracted, and categorized through a literature review and expert opinions. at this stage, the research team compiled a list of potential risks by reviewing scientific sources and conducting interviews with experts in the oil and gas industry. subsequently, a fuzzy delphi method, based on the insights of five experts and 15 criteria, was applied to select the key risks. the experts' opinions were collected and analyzed using fuzzy numbers to reach a relative consensus on the primary risks. in the next stage, the selected risks were assessed and ranked using a fuzzy analytic hierarchy process (fahp) based on their probability of occurrence and severity of impact. to enhance the accuracy of expert evaluations and minimize subjective biases, a fuzzy system was employed, utilizing fuzzy numbers instead of precise values to represent expert opinions.findings: the results of this study reveal that the key risks in the company's epc projects, ranked in order of priority, include inflation rate, employer pressure to halt execution, rising equipment costs, delays in financial payments, the presence of incompatible factors and the use of substandard materials, deficiencies in initial design, and ineffective engineering management. these findings help contractors recognize and plan for the management of major risks. additionally, a scenario-based cognitive map has been developed to address the identified risks, allowing contractors to devise appropriate strategies for risk mitigation. by identifying and prioritizing these risks, contractors can formulate scenario-based strategies to manage them effectively, thereby reducing the likelihood of adverse consequences in karoon oil and gas exploitation company. this cognitive map serves as a roadmap for contractors in managing risks in epc projects. for instance, recommended strategies include meticulous planning, contract management, financial management, procurement management, and stakeholder management. the primary goal of these strategies is to prevent potential challenges in project execution. conclusion: this study underscores the critical importance of risk assessment in epc projects. contractors must identify major risks and implement appropriate management strategies to mitigate potential challenges. analytical tools such as the fuzzy analytic hierarchy process and scenario-based cognitive maps significantly aid contractors in this regard and play a crucial role in the successful execution of epc projects.