تحلیل دیدگاه مصرف کننده در طرح‌های مدیریت ضایعات تجهیزات الکتریکی و الکترونیکی در مرحله پایان عمر با استفاده از داده‌های توییتر

مقدمه و اهداف: در عصر دیجیتال کنونی، افزایش سریع استفاده از وسایل الکتریکی و الکترونیکی منجر به تولید انبوه ضایعات تجهیزات الکتریکی و الکترونیکی شده است. این روند به چالش‌های جدی در مدیریت ضایعات جامد دامن زده و دفع صحیح آن‌ها را به یک موضوع حیاتی تبدیل کرده است. براساس گزارش‌های جهانی، حجم ضایعات الکتریکی و الکترونیکی به‌طور مداوم در حال افزایش است و این امر ضرورت توجه به شیوه‌های مدیریت این نوع ضایعات را دوچندان کرده است. بررسی‌های انجام شده نشان می‌دهد که افزایش ضایعات الکتریکی و الکترونیکی نه‌تنها به محیط‌زیست آسیب می‌رساند، بلکه تاثیرات منفی بر سلامت عمومی و منابع طبیعی دارد. در این زمینه، مصرف‌کنندگان به‌عنوان تولیدکنندگان اصلی این ضایعات، نقش کلیدی در مدیریت آن‌ها ایفا می‌کنند. بنابراین، درک دیدگاه‌ها و رفتارهای مصرف‌کنندگان در رابطه با دفع ضایعات تجهیزات الکتریکی و الکترونیکی برای توسعه استراتژی‌های موثر مدیریت ضایعات ضروری است. هدف این مطالعه شناسایی گزینه‌های مناسب در مرحله پایان عمر تجهیزات الکتریکی و الکترونیکی است. در این راستا، تلاش می‌شود تا بهترین شیوه‌های مدیریت این نوع ضایعات شناسایی و تحلیل شوند. روش‌ها: این تحقیق از یک رویکرد ترکیبی، شامل روش‌های کمی و کیفی استفاده می‌کند. در بخش کمی، داده‌های جمع‌آوری شده از شبکه اجتماعی توییتر (با حدود 2,905,579 توییت) از ماه می 2019 تا آوریل 2022 تحلیل شده است. این داده‌ها شامل نظرات و دیدگاه‌های مصرف‌کنندگان درباره نحوه مدیریت ضایعات الکتریکی و الکترونیکی است. همچنین، در این تحقیق از تکنیک فرآیند تحلیل سلسله مراتبی فازی برای ارزیابی گزینه‌های مختلف استفاده شده است. این تکنیک، این امکان را فراهم می‌آورد که عوامل موثر بر انتخاب‌های مصرف‌کنندگان به‌طور دقیق‌تر تحلیل و بهترین گزینه‌ها شناسایی شوند. با توجه به بررسی‌های انجام شده، عوامل مختلفی از جمله سهولت دسترسی به مراکز بازیافت، آگاهی از روش‌های دفع، عدم اعتماد به دولت‌ها، مشوق‌های مالی، کمک‌های خیریه و نگرانی‌های مربوط به افشای اطلاعات، به‌طور مستقیم بر تصمیمات مصرف‌کنندگان تاثیرگذار هستند.این عوامل می‌توانند در شکل‌گیری رفتار مصرف‌کنندگان در قبال ضایعات الکتریکی و الکترونیکی نقش بسزایی داشته باشند و درنتیجه، بر انتخاب‌های آن‌ها در مرحله پایان عمر تاثیر بگذارند. همچنین، تحلیل‌های انجام شده نشان می‌دهد که آگاهی از روش‌های صحیح دفع ضایعات و وجود زیرساخت‌های مناسب برای بازیافت می‌تواند تاثیر قابل‌توجهی بر تصمیم‌گیری مصرف‌کنندگان داشته باشد.یافته‌ها: یافته‌های این تحقیق نشان می‌دهد که چهار گزینه پایان عمر شامل استفاده مجدد، تعمیر، بازیافت و دفع برای ضایعات الکتریکی و الکترونیکی وجود دارد. این مطالعه با بهره‌گیری از تکنیک تحلیل سلسله مراتبی فازی، روابط بین این عوامل را بررسی کرده و بهترین گزینه پایان عمر را براساس عوامل موثر بر مشارکت مصرف‌کننده در مدیریت ضایعات شناسایی می‌نماید. همچنین، نتایج به‌دست آمده می‌تواند به‌عنوان ابزاری ارزشمند در فرآیند مدیریت ضایعات تجهیزات الکتریکی و الکترونیکی عمل کند و به توسعه استراتژی‌های موثر در مرحله پایان عمر کمک نماید. این استراتژی‌ها به رویکردی پایدارتر برای مدیریت ضایعات الکترونیکی منجر خواهد شد.نتیجه‌گیری: در نهایت، این تحقیق توصیه می‌کند سیاست‌گذاران و مدیران ذی‌ربط با توجه به نتایج به‌دست‌آمده، برنامه‌های آموزشی و اطلاع‌رسانی جامعی را برای افزایش آگاهی مصرف‌کنندگان درباره روش‌های مدیریت ضایعات الکتریکی و الکترونیکی تدوین کنند. چنین اقداماتی می‌تواند به تقویت فرهنگ مدیریت پایدار ضایعات کمک کرده و مصرف‌کنندگان را به اتخاذ گزینه‌های زیست‌محیطی‌تر ترغیب کند. این تلاش‌ها نقشی کلیدی در کاهش تاثیرات منفی این ضایعات بر محیط‌زیست و سلامت عمومی ایفا خواهد کرد.

analysis of consumer perspectives in end-of-life management of waste electrical and electronic equipment (weee) using twitter data

introduction: in today’s digital age, the rapid increase in the use of electrical and electronic devices has led to massive production of waste electrical and electronic equipment (weee). this trend poses serious challenges for solid waste management, making proper disposal of such waste a critical issue. according to global reports, the volume of weee is steadily increasing, emphasizing the need for effective waste management practices. studies have shown that the rise in weee not only harms the environment but also has negative impacts on public health and natural resources. consumers, as primary generators of this waste, play a pivotal role in its management. therefore, understanding consumers' perspectives and behaviors regarding the disposal of weee is crucial for developing effective waste management strategies. this study aims to identify appropriate options for managing electrical and electronic equipment at their end-of-life stage. it seeks to analyze and identify best practices for managing such waste.methods: this research adopts a mixed-methods approach, combining quantitative and qualitative methods. in the quantitative phase, data collected from twitter (approximately 2,905,579 tweets) between may 2019 and april 2022 were analyzed. these data included consumers’ opinions and perspectives on weee management. furthermore, the study employed the fuzzy analytical hierarchy process (fahp) to evaluate different end-of-life options. this technique enables a more precise analysis of factors influencing consumer choices and identifies the best options. based on the findings, various factors—such as accessibility to recycling centers, awareness of disposal methods, distrust in governments, financial incentives, charitable contributions, and concerns about data security—directly influence consumers’ decisions.these factors significantly shape consumer behavior regarding weee and, consequently, their end-of-life choices. additionally, the analyses reveal that awareness of proper disposal methods and the availability of suitable recycling infrastructure can significantly impact consumer decision-making.results and discussion: the study identifies four end-of-life options for weee: reuse, repair, recycling, and disposal. using the fahp technique, the relationships between these factors were examined, and the most suitable end-of-life option was identified based on factors influencing consumer participation in waste management. the results serve as a valuable tool for managing weee and contribute to the development of effective end-of-life strategies. these strategies will foster a more sustainable approach to weee management.conclusions: finally, the research recommends that policymakers and relevant stakeholders design comprehensive educational and awareness programs to enhance consumer knowledge about weee management methods. such initiatives can help promote a culture of sustainable waste management and encourage consumers to adopt more environmentally friendly options. these efforts will play a key role in reducing the negative impacts of weee on the environment and public health.