طراحی الگوی راهبرد صادرات فناوری‌محور در صنعت نفت مبتنی بر اقتصاد مقاومتی

تحقق سیاست‌های اقتصاد مقاومتی مستلزم اتخاذ رویکردها و راهبردهای متناسب و اصلاح اشکالات و ضعف‌های بخشی و سیستمی است. صنعت نفت به‌عنوان یکی از پیشران‌های اقتصاد مقاومتی شناخته شده و توسعه مناسب آن می‌تواند زمینه‌ساز و سرعت‌بخش توسعه سایر صنایع باشد. می‌توان دو رویکرد منبع‌پایه و رویکرد دانش‌پایه را برای توسعه این صنعت متصور شد. در این پژوهش که به‌صورت تحلیلی-استدلالی انجام شده است ضمن بررسی رویکرد حاکم در توسعه صنعت نفت کشور به ضرورت اتخاذ رویکرد فناوری‌محور پرداخته شده است. تبیین دلالت‌های موجود در امر توسعه صنعت نفت با سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی نشان از آن دارد که لازمه تحقق این سیاست‌ها، تغییر رویکرد حاکم و جایگزینی آن به رویکرد فناوری‌محور است. این پژوهش به کمک روش تحلیل مضمون و با استفاده از نرم‌افزارmaxqda در سه سطح انجام شد. ازآنجایی‌که در این پژوهش از تحلیل مضمون قیاسی استفاده شده است، ابعاد مدل الماس به‌عنوان مضامین فراگیر در نظر گرفته شده و در رفت‌وبرگشت پیوسته، مضامین سازمان‌دهنده و پایه شکل‌گرفته‌اند. ابتدا از مصاحبه‌ها، 415 کد مستخرج گردید و این کدها در قالب 59 مضمون پایه و 21 مضمون سازمان‌دهنده انسجام یافتند. سپس مضامین به‌دست آمده تحت 6 مضمون فراگیر «شرایط تقاضای فناوری»، «عوامل تولید»، «سطح رقابت داخلی شرکت‌ها»، «وضعیت صنایع پشتیبان»، «نقش حاکمیت» و «رخدادهای تصادفی» دسته‌بندی گردیده و شبکه مضامین حاصل از آن به‌دست آمد. در نهایت و پس از استخراج نتایج، خروجی به 4 تن از خبرگان صنعت ارائه گردید و پیشنهادهای اصلاحی ایشان در مضمون‌بندی‌ها لحاظ شد.

designing the strategy of technology-oriented export model in the oil industry based on resistance economy

the realization of resistance economy policies requires the adoption of appropriate approaches and strategies, addressing deficiencies and weaknesses in a targeted and systemic manner. the oil industry, as a key driver of resistance economy, has the potential to lay the groundwork and accelerate the development of other industries. two approaches, namely resource-based and knowledge-based, can be envisaged for the development of this industry. this analytically–argumentatively research, examines the prevailing approach in the country’s oil industry development and emphasizes the necessity of adopting a technology-oriented approach. exploring the implications of the oil industry’s development in alignment with macroeconomic resilience policies indicates the imperative need for a shift from the prevailing approach to a technology-oriented one. the research, conducted at three levels, using theme analysis method, aided by maxqda software. given that this research utilizes comparative theme analysis, the dimensions of the diamond model are considered as comprehensive themes, and through continuous iterative analysis, organizing and foundational themes have emerged. initially, 415 codes were extracted from the interviews, and these codes were integrated into 59 basic themes and 21 organizing themes. then, the obtained themes were categorized under 6 overarching themes &demand condition&, &factor condition&, &level of internal rivarly of companies&, &related and supporting industries&, &government& and &chance& and the resulting network of themes was achieved. finally, the results were validated by four industry experts, and their corrective suggestions were incorporated into the thematic analysis.