نقش نظریه وابستگی به منابع و شبکه پیچیده در شکل‌گیری بلوک‌های تجاری (کشورهای نفتی حوزه خلیج فارس)

بر اساس نظریه وابستگی به منابع، اگر کشوری به منابع خاصی وابسته باشد، آنگاه تحت تاثیر کشورهای مربوطه دیگر در آن بخش تجاری، قرار خواهد گرفت. از طرفی در تعاملات تجاریّ با فزایش تعداد کشورها و روابط فیمابین، شکل‌گیری و مدیریت بلوک‌های تجاری به مسئله ای پیچیده تبدیل می شود. در این راستا شکل‌گیری بلوک‌های تجاری می تواند راهبردی برای کاهش محدودیت ها و افزایش تعاملات تجاری و امنیت آن از طریق ارتباط نزدیک میان کشورها، باشد. بنابراین سوال پژوهش از چیستی نقش نظریه وابستگی به منابع و شبکه پیچیده در شکل‌گیری بلوک‌های تجاری دلالت دارد. هدف مطالعه حاضر، بررسی نقش نظریه وابستگی به منابع و نظریه شبکه پیچیده در شکل‌گیری بلوک‌های تجاری بین‌المللی در راستای یکپارچگی اقتصاد جهانی، در نظر گرفته شد. داده‌های متعیرهای پژوهش، از کشورهای نفتی حوزه خلیج فارس و  فعال در تجارت بین‌المللی و بر اساس در دسترس بودن داده‌های پایگاه اطلاعاتی سازمان ملل در یک دوره زمانی 1385 – 1400 استخراج شد که به دلیل حجم زیاد داده‌ها، 20 کشور به عنوان نمونه انتخاب شدند که حجم تجارت حداکثری از کل این تجارت بین الملل را به خود اختصاص داده‌اند. جهت تجزیه و تحلیل داده‌ها و برآورد مدل‌ها از رگرسیون دوجمله‌ای منفی استفاده شد. نتایج نشان داد: زمانی که کشوری با تعداد زیادی از شرکای تجاری همکاری می‌کند یا موقعیت برتر در شبکه تجاری بین‌المللی داشته باشد، احتمال بیشتری دارد که کشورهای دیگر بلوک‌های یکسانی با آن کشور تشکیل دهند. همچنین اگر کشوری با موقعیت شبکه ای مرکزی، نیاز داشته باشد تا منابع مهمی را از دیگر کشورها در بلوک‌های تجاری بدست آورد، آنگاه تمایل این کشور جهت مشارکت در بلوک‌های تجاری بزرگتر با دیگر کشورها، خیلی بیشتر خواهد بود. در واقع، موقعیت شبکه می تواند تاثیر وابستگی به منابع را در شکل‌گیری بلوک‌های تجاری، تقویت کند.

the role of resource dependence and complex network theory in the formation of international trade blocs(oil countries of the persian gulf)

according to the resource dependence theory, if a country is dependent on certain resources, then it will be influenced by other related countries in that trade sector.  on the other hand, in commercial interactions, with the increase in the number of countries and relations between them, the formation and management of commercial blocs becomes a complex issue.  in this regard, the formation of trade communities/blocs can be a strategy to reduce restrictions and increase trade interactions and its security through close communication between countries. therefore, the research question implies the role of the theory of resource dependence and complex network in the formation of commercial blocs. the purpose of the present study was to investigate the role of resource dependence theory and complex network theory in the formation of international trade blocs in line with the integration of the global economy. the data of the research variables were extracted from the oil countries of the persian gulf and active in international trade and based on the availability of the data of the united nations database (comtrade) in a period of 2006-2021, due to the large amount of data, 20 countries were used as samples were chosen to account for the maximum volume of this international trade. negative binomial regression was used to analyze the data and estimate the model. the results showed:  when a country cooperates with a large number of trading partners or has a dominant position in the international trade network, it is more likely that other countries will form identical blocs with that country. also, if a country with a central network position needs to obtain important resources from other countries in trade blocs, then the desire of this country to participate in larger trade blocs with other countries will be much higher. in fact, network location can strengthen the effect of resource dependence in the formation of trade blocs.