بررسی رفتار پاکستان و هند در قبال دو خط لوله تاپی و صلح با رویکرد نظریه «بازی‌ها» و ارائه پیشنهاد‌های راهبردی برای ایران

پژوهش حاضر پس از مرور تاریخچه دو خط لوله «تاپی» و «صلح» و بررسی شرایط بازار انرژی به‌ویژه گاز طبیعی در دو کشور هند و پاکستان، رفتار این دو کشور را در قبال دو خط لوله تاپی و صلح با رویکرد نظریه بازی‌ها تحلیل کرده است؛ سپس با در نظر گرفتن درآمد حاصل از واردات گاز طبیعی و هزینه‌های ناشی از آن اعم از هزینه‌های اقتصادی و سیاسی برای دو کشور هند و پاکستان با اتخاذ یک بازی تک‌مرحله‌ای و ترتیبی با اطلاعات کامل، رفتار استراتژیک این دو کشور در قبال خط لوله تاپی و صلح مدل شده است. بر اساس نتیجه نهایی مدل، انتخاب هر دو خط لوله تاپی و صلح برای دو کشور هند و پاکستان نقطه تعادلی بازی بوده است. همچنین در سال‌های آتی این دو کشور به‌ویژه هند به‌عنوان عضو گروه «بریکس» و یکی از پنج قدرت نوظهور در عرصه اقتصاد بین‌المللی، به‌شدت نیازمند حامل‌های انرژی فسیلی به‌خصوص گاز طبیعی برای ایجاد رشد اقتصادی و تامین تقاضای داخلی خود خواهند بود و بر اساس برآورد موسسه مطالعات نفت پاکستان فاصله بین عرضه و تقاضای گاز طبیعی در این کشور در سال 2020 حدود 40 میلیارد مترمکعب خواهد بود که این موضوع با نتیجه مدل مبنی بر انتخاب هر دو خط لوله صلح و تاپی همخوانی داشته است. با اینکه دولت‌های غربی بالاخص ایالات متحده آمریکا از خط لوله صلح حمایت نمی‌کنند و به این مناسبت هزینه‌های سیاسی هم به دو کشور هند و پاکستان تحمیل می‌نمایند، با احتساب این هزینه‌ها خط لوله صلح، همچنان گزینه جدی تامین گاز طبیعی این دو کشور خواهد بود؛ بنابراین جمهوری اسلامی باید با تاکید بر غلبه منافع اقتصادی خط لوله صلح بر هزینه‌های سیاسی آن مانع از هژمونی رسانه‌ای کشورهای غربی در این زمینه شود.