سنجش تنش در نظام مالی و تحلیل عوامل موثر بر آن

امروزه با توسعه زیرساخت‌های ارتباطی و اتصال بازارهای مالی مختلف به یکدیگر اهمیت بحث ثبات کلان نظام مالی بیش از پیش شده است. این مسئله برای رصد و کنترل بازارهای مالی مختلف و اجتناب از وقوع بی‏ثباتی و بحران در نظام مالی و همچنین جلوگیری از اثرگذاری مخرب بحران‌های مالی بر بخش واقعی اقتصاد بسیار حائز اهمیت است. برای این منظور در سال‌های اخیر پژوهشگران با ترکیب شاخص‌های مربوط به بازارهای مالی به روش‌های مختلف به طراحی شاخصی جامع پرداخته‏اند که وضعیت کل نظام مالی را نسبت به میزان ریسک، بی‏ثباتی و مقاومت‏پذیری موجود برای نظام مالی نشان دهد. نکته قابل توجه عدم طراحی چنین شاخصی متناسب با شرایط نظام مالی ایران است که نشانگر وضعیت تنش در آن با هدف توصیف شرایط نظام مالی در جهت دستیابی به ثبات مالی باشد. در این تحقیق با تعیین ابعاد نظام مالی ایران و پس از انتخاب متغیرهای نشانگر ریسک و بی‏ثباتی در بازارهای مالی مختلف و با ترکیب آن‌ها به طراحی شاخصی با عنوان «شاخص تنش نظام مالی ایران» پرداخته‏ایم. پس از ترکیب متغیرهای به‌دست‌آمده به روش «وزن‏دهی برابر» شاخص طراحی‌شده را تحلیل کرده و به این نتیجه رسیده‏ایم که فاصله زمانی بین انتهای سال 1391 تا اواخر 1394 و همچنین اواخر 1396 تا اواسط سال 1397 دوره‏هایی پر‏تنش در نظام مالی ایران بوده‏اند. همچنین با بررسی عوامل اثرگذار بر این شاخص دریافته‏ایم که بیشترین اثرگذاری بر ایجاد تنش در نظام مالی ایران مربوط به شوک‌های ناشی از متغیر شاخص قیمت تولیدکننده بوده است.