مسئولیت محض پلیس؛ مبانی و جلوه‌ها (با نظری بر اسناد بین‌المللی)

زمینه و هدف: فراجا به‌دلیل تکثر ماموریت‌ها و رسالت‌های قانونی، درمعرض و مظان اتهامات زیادی قرار می‌گیرد که به‌عنوان شخصیت حقوقی باید پاسخگوی تصمیمات خود باشد. هدف این پژوهش، بررسی مبانی نظری و آثار مسئولیت کیفری انتزاعی (محض) در فراجا به‌عنوان شخصیتی حقوقی می‌باشد.روش: این پژوهش بر پایه مطالعات کتابخانه‌ای و اسنادی و با رویکرد توصیفی تحلیلی انجام شده و داده‌ها از قوانین، دکترین حقوقی و رویه‌ها استخراج شده‌اند. تحلیل نیز بر اساس استدلال حقوقی و تفسیر مبانی نظری برای تبیین چارچوب مسئولیت کیفری محض فراجا صورت گرفته‌است. یافته‌ها: مسئولیت کیفری انتزاعی فراجا بر اساس مبانی مطروحه به‌ویژه نظریه مسئولیت نیابتی، شخصیت ثانویه و مغز متفکر قابل انطباق است. همچنین، بررسی رویه‌ها و مقررات نشان می‌دهد که نبودِ نظام کنترل داخلی کارآمد، احتمال انتساب خطاهای فردی به شخصیت حقوقی فراجا را افزایش می‌دهد و نقش مهمی در شکل‌گیری مسئولیت کیفری محض دارد.نتایج: مسئولیت کیفری برای اشخاص حقوقی با توجه به صراحت ماده 20 قانون مجازات اسلامی، یکی از استثنائات وارده بر عدم ضمان این اشخاص است که فراجا نیز شامل همین حکم می‌باشد. مبانی متعددی درخصوص مسئولیت کیفری انتزاعی (محض) بیان شد‌ه‌است که در دو شقِ عام (برای عموم کارکنان و سازمان‌های دولتی) و خاص (برای فراجا و کارکنان پلیس) قابل ذکر است؛ بنابراین، درخصوص مبانی علمی مسئولیت کیفری محض فراجا شامل نظریه مسئولیت فراجا به‌مثابه مسئولیت نیابتی، شخصیت ثانویه و نظریه مغز متفکر می‌باشد. اگرچه انتقاداتی از سوی منتقدین درخصوص عدم ضمان فراجا به‌صورت محض بیان شد‌ه‌است که عبارتند از فقد قصد و اراده و نادیده انگاشتن اصل شخصی‌بودن که با توجه به پنج دلیل ابرازی در این تحقیق، قابل اغماض می‌باشد. وجوه مسئولیت کیفری محض فراجا با توجه به رسالت‌های قانونی و ماموریت‌های متکثر انتظامی شامل دو بخش عمده ضمان‌های ناشی از حوادث و تیراندازی‌های مامورین است.

absolute criminal liability of police: foundations and manifestations (with reference to international instruments)

background and objective: owing to the multiplicity of missions and statutory responsibilities, faraja (iran's national police organization) is frequently exposed to numerous allegations and, as a legal entity, must be accountable for its decisions. the purpose of this study is to examine the theoretical foundations and implications of abstract (absolute) criminal liability within faraja as a juridical person.method: this research is based on library and documentary studies and employs a descriptive–analytical approach. data have been extracted from statutes, legal doctrine, and judicial practice. the analysis relies on legal reasoning and interpretation of theoretical foundations to clarify the framework of absolute criminal liability applicable to faraja.findings: the abstract criminal liability of faraja can be aligned with established theories, particularly vicarious liability, secondary personality, and the directing mind doctrine. moreover, the review of practice and regulations indicates that the absence of an effective internal control system increases the likelihood of attributing individual errors to the legal personality of faraja, thereby playing a significant role in shaping absolute liability.conclusion: criminal liability of legal persons, as explicitly provided in article 20 of the islamic penal code, constitutes an exception to the general principle of non-liability of such entities, and faraja falls within this rule. multiple foundations for abstract (absolute) criminal liability have been identified, both in general terms (applicable to public employees and governmental organizations) and in specific terms (applicable to faraja and police officers). accordingly, the scientific bases of absolute liability for faraja include vicarious liability, secondary personality, and the directing mind theory. although critics have raised objections to the notion of absolute liability for faraja — such as the absence of intent and will, and disregard for the principle of personal responsibility — these objections, in light of five arguments advanced in this study, are not decisive. the manifestations of absolute criminal liability for faraja, given its statutory duties and diverse policing missions, primarily encompass liabilities arising from accidents and officers' use of firearms.