واکاوی اختلاف نحویان بصره و کوفه پیرامون وجود واو مقحمة در قرآن کریم و تحلیل انتقادی برگردان آن در 30 ترجمه فارسی قرآن

در میان مصادیق مورد نزاع نحویان بصری و کوفی که عدد آن ها بیش از صد مورد است، اختلاف در اقحام یا عدم اقحام واو در زبان عربی به خاطر وجود مصادیق متعدّد قرآنی، اهمیتی ویژه دارد. «واو مقحمة» که اختراع برخی از نحویان متقدّم نظیر ثعلب است، به واوی اطلاق می‌شود که وجود یا عدم وجودش در کلام تاثیر نحوی ایجاد نمی‌کند و به تعبیر دیگر، «زائده» است. در همین راستا، نحویان کوفه به خصوص فرّاء قائل به وجود چنین واوی در زبان عربی و به تبع آن قرآن کریم هستند و در مقابل نحویان بصره زیادت واو را، چه در قرآن و چه در زبان عربی، نمی‌پذیرند. پژوهش حاضر، ضمن تبیین اختلاف این دو مکتب تاثیرگذار نحوی درباره واو مقحمة، به سنجش آرای ایشان پرداخته و ضمن جمع آوری مصادیق قابل توجه قرآنی از این «واو»، رای نحویان کوفه را برگزیده‌است. سپس به نقد و بررسی عملکرد سی ترجمه فارسی قرآن کریم در ارتباط با چگونگی برگردان این واو در 12 شاهدمثال قرآنی پرداخته‌است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد 47.7% از مجموع عملکرد مترجمان مطابق نظر بصری، 23.6%، ترجمه‌ها مطابق نظر کوفی و 27.7% موارد نیز عملکردی نادرست از نظر نحوی را دربرمی‌گیرد. در این میان بیشترین تطابق با نظر کوفیان از آن ارفع و صادق نوبری با 7 عملکرد کوفی و بیشترین تطابق با نظر بصریان از آن مشکینی با 10 عملکرد بصری است. بیشترین تعداد ترجمه نادرست نیز متعلق به حدادعادل با 6 ترجمه نادرست است.

exploring the controversy of existence of wāw al-muqḥamah in the holy quran: a comparative analysis of basran and kufan grammarians and an assessment of 30 persian translations

among all of the controversies between the grammarians of basra and kufa, the despute regarding iqḥām of wāw in arabic is of particular importance due to the presence of numerous quranic examples. the term wāw al-muqḥamah was coined by some early grammarians, such as thaʽlab, to refer to a ‘wāw’ whose presence or absence does not create a grammatical effect in speech and is therefore considered al-zā’idah. the grammarians of kufa, especially al-farrāʾ, believe in the existence of such a ‘wāw’ in arabic and, consequently, in the holy quran. on the other hand, the grammarians of basra reject iqḥām of wāw in both the quran and the arabic language.this study aims to explain the dispute between these two influential schools of grammar concerning wāw al-muqḥamah, and evaluate their opinions. through collecting notable examples of this wāw in the quran, this study has chosen to adopt the opinion of the grammarians of kufa. furthermore, it has analyzed 30 persian translations of the holy qur'an in terms of how this ‘wāw’ is translated in 12 examples from the qur'an. the results indicate that 47.7% of the translators' performance is consistent with basrian's opinion, 23.6% are consistent with kufian's opinion, and 27.7% include grammatically incorrect performance. among them, arfa and sadegh nobari are the most compatible with kufian opinion with seven kufian performances, while meshkini is the most compatible with basrian opinion with ten basrian performances. the highest number of incorrect translations belongs to haddad adel with six incorrect translations.