بررسی فرایند اعمال قدرت در رمان سیدات الحواس الخمس بر اساس نظریۀ گفتمان‌کاوی انتقادی نورمن فرکلاف

گفتمان‌کاوی یک روش تحقیق کیفی است که با دیگر علوم انسانی ارتباط دارد و در زمینۀ تحلیل آثار ادبی نیز کاربرد دارد. گفتمان‌کاوی انتقادی، از زیرمجموعه‌های گفتمان‌کاوی است که با زبان‌شناسی پیوند محکمی دارد و نورمن فرکلاف از مشهورترین نظریه‌پردازان آن است که با ارائۀ الگوی خود در سه سطح توصیف، تفسیر و تبیین به پژوهشگران ادبیات این امکان را می‌دهد تا به تحلیل آثار ادبی و فرایند اعمال قدرت و تقابل طبقات اجتماعی بپردازند. با توجه به تغییر ساختار مدیریتی در کشورهای عربی، نویسندگان عرب در رمان‌های خود موضوعات مختلفی همچون برخورد فرهنگ غرب و شرق، ازخودبیگانگی فرهنگی، افراط‌گرایی و دیکتاتوری را بیان می‌کنند و تاثیر اعمال قدرت حکومت علیه طبقات جامعه را نشان می‌دهد. رمان سیدات الحواس الخمس اثر جلال برجس نویسندۀ اردنی از رمان‌های اجتماعی است که با نگرشی تاریخی بسیاری از تحولات اخیر جهان عرب را نشان داده است. پژوهش حاضر می‌کوشد بر اساس نظریۀ فرکلاف تقابل گفتمان رسمی و انتقادی را در این رمان بررسی کند. نتایج پژوهش حاکی از آن است که گفتمان رسمی و در راس آن حکومت و سرمایه‌داران پرنفوذی همچون سلیمان الطالع با اعمال قدرت علیه طبقات پایین‌دست جامعه و زنان از آن‌ها در جهت منافع خود بهره‌کشی می‌کنند و به موازات آن گفتمان انتقادی برای ایجاد تغییرات مثبت در جامعۀ اردن می‌کوشد.

examining the process of exercising power in the novel of seyidat al-hawas al-khams based on norman fairclough's theory of critical discourse analysis

discourse analysis is a qualitative research method that is related to other human sciences and is also used in the field of literary works analysis. critical discourse analysis is one of the subsets of discourse analysis that has a strong connection with linguistics, and norman fairclough is one of its most famous theorists, who by presenting his model on three levels of description, interpretation and explanation, allows literature researchers to analyze literary works and the process of exercising power. and contrast social classes. due to the change in the management structure in arab countries, arab writers in their novels express various topics such as the clash of western and eastern culture, cultural alienation, extremism and dictatorship, and show the effect of the government's power against the social classes. the novel sayyadat al-hawas al-khams by jalal burgess is a social novel written by a jordanian writer who has shown many recent developments in the arab world with a historical perspective. the current research tries to investigate the opposition of official and critical discourse in this novel based on fairclough's theory. the results of the research indicate that the official discourse, led by the government and influential capitalists such as suleiman al-tala, use power against the lower classes of society and women for their own benefit, and parallel to that, a critical discourse to create positive changes in jordanian society. tries.